Al Pacino: „Aktorstwo to emocjonalne zapasy”

Al Pacino

Al Pacino w filmie Ojciec chrzestny

Al Pacino należy do grupy najbardziej cenionych aktorów w dziejach kina. Wielką sławę przyniósł mu udział w wybitnych filmach gangsterskich i sensacyjnych, jednak równie dobrze sprawdził się w dramatach, komediach czy filmach kryminalnych. Sam Pacino natomiast, woli zdecydowanie grę na deskach teatru, słynąc ponadto z wielkiego talentu scenicznego i zamiłowania do twórczości Williama Shakespeare’a. W 2011 roku aktor został odznaczony Narodowym Medalem Sztuki przyznawanym w Stanach Zjednoczonych.

„To co robi Al po chwili przestaje przypominać grę aktorską, to transmutacja” – Michael Mann

„Zainspirował całe pokolenia” – Leelee Sobieski

„Jesteś Van Goghiem. Jesteś Modiglianim. Jesteś wspaniałym poetą… klownem. Stanowisz nieprzerwaną inspirację dla aktorów” – Andy Garcia (słowa wypowiedziane do Ala Pacino)

„Pacino mnie zaczarował… i podbił moje serce… uwiódł mnie swoją wielką pasją i entuzjazmem… oddałabym mu całe królestwo!” – Winona Ryder

Wczesne lata w Nowym Jorku

Al Pacino (jego pełne nazwisko brzmi Alfredo James Pacino) przyszedł na świat 25 kwietnia 1940 roku w Nowym Jorku, a dokładniej we Wschodnim Harlemie, w pochodzącej z Sycylii rodzinie Salvatore i Rose Pacino. Gdy Al miał dwa lata jego rodzice się rozwiedli, więc chłopiec zamieszkał wraz z matką u dziadków na Bronxie. Podobno w szkole Pacino nie należał do grona grzecznych uczniów, jednak już wtedy wróżono mu wielką karierę aktorską, do tego stopnia, że przyjaciele wołali na niego Aktor. Al marzył natomiast w tamtym okresie o grze w baseball.

Pacino szybko jednak zrozumiał, że kariera sportowa nie jest mu pisana. Podjął naukę w aktorskiej szkole High School of Performing Arts tylko i wyłącznie ze względu na to, że była to jedyna szkoła, która go przyjęła z niezbyt dobrymi wynikami. Zapoznał się tam z metodą Stanisławskiego – wypracowany przez rosyjskiego reżysera system okazał się dla Ala nieciekawy i zbyt monotonny. Szkoły tej nie ukończył ze względu na brak środków materialnych.

Aby zarobić na życie, przyszły aktor chwytał się każdej pracy: był sprzedawcą w markecie i kiosku z gazetami, tragarzem, gońcem, pracownikiem biura czy pucybutem. Jego przerwa w edukacji nie trwała jednak długo, doszedł też w końcu do wniosku, że aktorstwo jest faktycznie tym, czym w życiu chce się zajmować – Al szybko powrócił do profesjonalnej nauki aktorstwa i zapisał się do Herbert Berghof Studio, a następnie do Actors Studio Lee Strasberga. Idolami Pacino byli m.in. Marlon Brando i James Dean.

Al Paczino

Al Pacino jako Michael Corleone w Ojcu chrzestnym

Aktorska sława Pacino ma jednak swoje korzenie nie na srebrnym ekranie, a w teatrze. W szkole Berghofa Al poznał swojego przyjaciela i mistrza Charliego Laughtona, który wprowadził go do świata teatru, poetów i pisarzy. Laughton wyreżyserował również pierwszą rolę Pacino w sztuce Williama Saroyana Hello Out There!. Początkowo Al grywał w kawiarniach, piwnicach czy starych magazynach. W połowie lat 60. Pacino zyskał sławę i uznanie jako aktor teatralny – wygrał nagrodę OBIE dla najlepszego aktora za sztukę The Indian Wants the Bronx Israela Horovitza, a w 1969 roku zdobył swoją pierwszą nagrodę Tony, będącą odpowiednikiem Oscara środowisk teatralnych, za udział w broadwayowskim Does the Tiger Wear a Necktie? Dona Petersena.

Filmy z Alem Pacino

Po odniesionym sukcesie na Broadwayu, przyszła kolej na zdobycie Hollywood. Ekranowym debiutem Ala Pacino była epizodyczna rola w komediodramacie Ja, Natalia (F. Coe, 1969), po którym przyszła kolej na jego drugi film, w którym tym razem grał rolę pierwszoplanową. Mowa o Narkomanach (J. Schatzberg, 1971), w których Al zagrał dealera i ćpuna u boku Kitty Winn. Wypadł na tyle dobrze, że zwrócił na siebie uwagę Francisa Forda Coppoli, który zaangażował go do swojego mistrzowskiego Ojca chrzestnego (1972).

Udział w filmie o włoskiej rodzinie mafijnej zagwarantował Pacino status wschodzącej gwiazdy kina. Wielu krytyków było zgodnych, co do tego, że Al wypadł najlepiej z całej obsady The Godfather, dorównując (lub nawet przerastając) Marlonowi Brando. Za rolę Michaela Corleone, Pacino zdobył pierwszą nominację do Oscara za rolę drugoplanową – Al nie otrzymał statuetki, a co ciekawe, w filmie miał więcej ekranowego czasu od głównego bohatera granego przez Brando, więc nominacja dla aktora drugoplanowego godziła w jego pracę. Jako Michael Corleone, Pacino zagrał jeszcze w pozostałych częściach trylogii Coppoli: Ojcu chrzestnym II (1974) i III (1990).

W latach 70. Pacino zagrał w takich filmach wartych wymienienia jak Strach na wróble (J. Schatzberg, 1973), Serpico (S. Lumet,1973), Pieskie popołudnie (S. Lumet, 1975) czy ...I sprawiedliwość dla wszystkich (N. Jewison, 1979). Za kreacje w trzech ostatnich z tych produkcji był ponownie nominowany do Oscara. W kolejnej dekadzie, w latach 80. Pacino wystąpił w filmach, które okazały się finansowymi porażkami. Wśród nich był doceniony przez krytyków po latach Człowiek z blizną (Brian De Palma, 1983), który w roku premiery spotkał się ze sporą krytyką. W tym okresie Al postanowił powrócić do swojej pierwszej miłości, jaką był teatr. Na Broadwayu zagrał m.in. w Ryszardzie III.

Al Pacino żona

Życie Carlita

Udany powrót do świata filmów zapewniło Alowi Morze miłości (H. Becker, 1989), które odniosło komercyjny sukces. Wraz z nadejściem lat 90. Pacino otrzymał szereg ról uznawanych do dziś za najlepsze w jego karierze. Ten okres kariery Ala rozpoczął się wraz z jego udziałem w odmiennej od typowych produkcji, do których go angażowano komedii romantycznej Frankie i Johnny (G. Marshall, 1991). Do 1993 roku Pacino miał na swoim koncie sześć nominacji do Nagrody Akademii, a oczekiwaną wygraną zapewniła mu rola niewidomego oficera w Zapachu kobiety (M. Brest, 1992).

Później przyszedł czas na tytułową rolę w filmie gangsterskim Życie Carlita (Brian De Palma, 1993), gdzie partnerował mu Sean Penn. W 1995 roku doszło natomiast do ekranowego spotkania Pacino z Robertem De Niro w sensacyjnym obrazie Michaela Manna Gorączka. Było to wysokobudżetowe przedsięwzięcie, nastawione na komercyjny sukces, a wokół samej pracy nad filmem narastała atmosfera oczekiwania – w końcu po raz pierwszy (nie licząc Ojca chrzestnego II) Pacino i De Niro, dwie legendy, konkurenci w wyścigu o najlepsze filmowe role, mieli ze sobą współpracować. Reżyser Michael Mann zrelacjonował później swoje spostrzeżenia, co do stylu gry dwójki aktorów: „De Niro widzi swoje zadanie jako konstrukcję, ciężką pracę ze szczegółami, budowanie postaci krok po kroku (…). Al inaczej odkrywa swoją postać. On jest raczej podobny do Picassa, który długo w skupieniu patrzy na puste płótno. Potem nagle do akcji wkracza pędzel i część postaci ożywa”.

Pacino postanowił również sprawdzić się jako reżyser i scenarzysta. Tak powstał w 1996 roku Sposób na Szekspira – film dokumentalny, przybliżający przygotowania Pacino do odegrania przez niego Ryszarda III ze sztuk jego ulubionego dramaturga. Kolejny rok przyniósł dwa ważne filmy w karierze Pacino, a były to Donnie Brasco (M. Newell) i Adwokat diabła (T. Hackford).

Nowsze filmy z udziałem Ala Pacino można określić mianem wzlotów i upadków – były mniej lub bardziej przychylnie odbierane przez publiczność i krytyków. Po 2000 roku Pacino zagrał m.in. w Bezsenności (Ch. Nolan, 2002), miniserialu Anioły w Ameryce (M. Nichols, 2003), Kupcu weneckim (M. Radford, 2004), filmie biograficznym Jack, jakiego nie znacie (B. Levinson, 2010) czy Idolu (D. Fogelman, 2015). Ostatnio mogliśmy zobaczyć go na srebrnym ekranie w najnowszej produkcji Quentina Tarantino Pewnego razu… w Hollywood (2019).

Al Pacino 2019

Al Pacino – Pewnego razu w Hollywood

Al Pacino – wielki artysta kina i teatru

Talent Ala Pacino został doceniony wieloma prestiżowymi statuetkami. W 2007 roku Amerykański Instytut Filmowy przyznał mu nagrodę za całokształt aktorskich dokonań. Na swoim koncie Pacino posiada Oscara i siedem nominacji do niego, cztery Złote Globy, dwa wyróżnienia National Board of Review, Satelitę, statuetki Emmy i BAFTA. Należy jednak pamiętać, że Al (jak większość aktorów, nawet tych świetnych) w swojej karierze miał również złe role w kiepskich filmach, co poskutkowało kilkoma nominacjami do Złotych Malin przyznawanych najgorszym aktorom i produkcjom (Złotą Malinę zdobył za Jack i Jill).

Pacino nigdy się nie ożenił. W jego życiu było wiele kobiet, a wśród nich Jill Clayburgh, Kathleen Quinlin, Diane Keaton, Lyndall Hobbes czy Lucila Polak. Ma troje dzieci: ze związku z Jan Tarrant córkę Julie, a z Beverly D’Angelo bliźniaki Antona i Olivię.

Al Pacino to człowiek obdarzony wielkim talentem aktorskim, którego popis daje zarówno na teatralnych deskach jak i kinowych ekranach. Niezwykła jest elastyczność jego gry – zachwyca zarówno w kreacjach chłodnych gangsterów, jak i ciepłych bohaterów komedii romantycznych. Od urodzenia mieszka w Nowym Jorku – nie przeprowadził się do Los Angeles nawet ze względu na rozrost swojej kariery w Hollywood. Jak sam mawia, kocha Nowy Jork i tylko tam czuje się jak w domu.

Literatura:

L. Grobel, Al Pacino. Rozmowy, wyd. Axis Mundi 2014.