Anthony Hopkins – nie tylko filmowy Hannibal Lecter

Athony Hopkins

Anthony Hopkins w filmie Joe Black

Anthony Hopkins – jeden z najwybitniejszych żyjących aktorów, malarz i filantrop jest twórcą jednej z bardziej rozpoznawalnych postaci w dziejach kinematografii – doktora Hannibala Lectera. Rola kanibala to jednak nie jedyna kreacja, która zapewniła aktorowi powszechne uznanie – poza nią Hopkins zasłynął m.in. z występów w Okruchach dnia, Cienistej dolinie, Wichrach namiętności czy w serialu Westworld. Filmowy dorobek, jego obrazy oraz aktywność muzyczna dowodzą, że Hopkins to prawdziwy człowiek-artysta.

Młodzieńcze lata

Sir Philip Anthony Hopkins urodził się 31 grudnia 1937 roku na przedmieściu Port Talbot, w południowej Walii, jako syn Annie Muriel i piekarza Richarda Hopkinsa. Anthony był jedynakiem. Po latach stwierdził, że klasa robotnicza, do której należał jego ojciec, na zawsze wywarła wpływ na jego życie: „Ilekroć mam wrażenie, że mogę być wyjątkowy lub inny, myślę o moim ojcu i pamiętam jego dłonie – jego stwardniałe, złamane dłonie”.

Hopkins był złym uczniem i z tego powodu rodzice zapisali go do szkoły dla chłopców w Pontypool – Jones’ West Monmouth. Następnie uczęszczał do Cowbridge Grammar School do czasu, gdy zdesperowani rodzice wysłali go do szkoły z internatem. Aktor zamiast nauki wolał poświęcać się sztuce – od najmłodszych lat rysował i grał na pianinie, co było powodem krytykowania go przez rodzinę i nauczycieli. Wspominając lata szkolne, w jednym z wywiadów dla „New York Times’a” Hopkins powiedział: „Dorastałem w całkowitym przekonaniu, że jestem głupi”.

Początki kariery Hopkinsa

Anthony Hopkins ukończył w 1957 roku konserwatorium Royal Welsh College of Music & Drama. Ponadto studiował na Royal Academy of Dramatic Art w Londynie. Swoją przygodę z aktorstwem rozpoczął od teatru – był między innymi dublerem Laurence’a Oliviera w drugiej połowie lat 60.

Hopkins po raz pierwszy pojawił się na srebrnych ekranach za sprawą produkcji telewizyjnych i seriali nadawanych głównie przez BBC. Po kilku epizodycznych, filmowych rolach nastąpił przełom – okazała się nim być postać księcia Ryszarda w filmie Lew w zimie (A. Harvey, 1968). Akcja rozgrywa się za rządów Henryka II w Anglii, który staje przed obowiązkiem wyboru następcy tronu – obraz z wybitną Katherine Hepburn grającą królową Anglii zdobył trzy Oscary w kategoriach najlepszej aktorki pierwszoplanowej, najlepszego scenariusza adaptowanego oraz najlepszej muzyki filmowej.

Hopkins Anthony

Hopkins w filmie Sprawa porwania Lindbergha

W 1969 roku Hopkins zagrał w poruszającym filmie szpiegowskim Cudzymi rękoma (F. Pierson), a w 1973 w dramacie Dom Lalki (P. Garland), podejmującym temat miłości i społecznych konwenansów. Świetną kreację stworzył w Sprawie porwania Lindbergha (B. Kulik, 1976), za którą otrzymał nagrodę Emmy dla najlepszego aktora w miniserialu lub filmie telewizyjnym. Historia ukazana w filmie została oparta na aktach sądowych, zeznaniach świadków oraz medialnych doniesieniach – dotyczy rzeczywistego uprowadzenia dwuletniego chłopca Charlesa Lindbergha z 1932 roku, który został znaleziony martwy kilka dni po zapłaceniu okupu.

Nowe objawienie wśród aktorów

W 1977 roku Anthony wcielił się w postać Elliota Hoovera w horrorze Audrey Rose (R. Wise). W tym samym roku zasłynął z roli podpułkownika Johna Frosta w filmie O jeden most za daleko (R. Attenborough), ukazującym realizację operacji Market Garden z września 1944. Reżyser po współpracy z Hopkinsem stwierdził, że jest on „bezsprzecznie najwspanialszym aktorem swojego pokolenia”. Rok później, ponownie ze sobą współpracując przy filmie Magia, Anthony Hopkins na potrzeby roli Corky’ego Withersa nauczył się brzuchomówstwa, co zaowocowało pierwszą nominacją (z sześciu) do Złotego Globu.

W 1980 roku aktor wystąpił u boku Shirley MacLain w Zmianie pór roku (R. Lang, N. Black) (za rolę w tym filmie Hopkins był nominowany jako najgorszy aktor do Złotej Maliny), a także w filmie Davida Lyncha Człowiek słoń – ujmującej historii „człowieka słonia” (w tej roli John Hurt) dotkniętego chorobą i deformacją ciała, będącego główną atrakcją cyrkową, którego początkowo pragnie wykorzystać na cele naukowe, a z czasem – pomóc podejmując się leczenia, doktor Frederick (A. Hopkins). Człowiek słoń nawiązuje do problematyki ludzkiej odmienności i w rezultacie dramatycznych konsekwencji, płynących ze strony ograniczonego i nietolerancyjnego społeczeństwa. Ponadto film stanowi rozważania nad istotą samego człowieka i tym, co warunkuje, aby dane stworzenie zostało uznane za osobę przez innych ludzi.

Za rolę Adolfa Hitlera w filmie Bunkier (G. Schaefer, 1981) Hopkins otrzymał kolejną statuetkę Emmy, do której to nagrody był również nominowany rok później za postać Quasimodo w Dzwonniku z Notre Dame (M. Tuchner). Do ważniejszych obrazów z lat 80., dzięki którym coraz prężniej rozwijała się kariera Hopkinsa, należą: Bunt na Bounty (R. Donaldson, 1984), gdzie gra kapitana Bligha, którego tyrania doprowadza do buntu załogi z Fletcherem Christianem (Mel Gibson) na czele i przejęcia statku; Charing Cross 84 (D. H. Jones, 1987) – ukazujący niezwykłą relację, która narodziła się drogą korespondencyjną, między Helen i Frankiem oraz Brzask (R. Knights, 1988) – opowieść o starszym Irlandczyku, który rozczarowany rzeczywistością postanawia wieść „wędrowny” tryb życia.

Dr Hannibal Lecter – najpopularniejsza rola Hopkinsa

Anthony Hopkins filmy

Anthony Hopkins jako Hannibal Lecter

Rok 1991 okazał się jednym z najbardziej znaczących w życiu Anthony’ego Hopkinsa – to właśnie wtedy swoją premierę miał fenomenalny thriller psychologiczny, który zapewnił Hopkinsowi status super gwiazdy. Mowa oczywiście o Milczeniu owiec (J. Demme, 1991) – adaptacji powieści Thomasa Harrisa i wszystkim dobrze znanej historii agentki Clarice Starling (Jodie Foster), która poszukując mordercy kobiet, ”Buffalo Billa” (Ted Levine), musi skorzystać z pomocy innego seryjnego mordercy i kanibala – psychiatry dr Hannibala Lectera (Anthony Hopkins).

Milczenie owiec poza mrożącą krew w żyłach historią (głównie za sprawą świetnej obsady), wyróżnia dokładna analiza ludzkiej psychiki, widoczna zwłaszcza w rozmowach dr Hannibala z Clarice. Niezwykle niebezpieczny, ale zarazem obdarzony genialnym umysłem kanibal zdaje się rozkładać psychikę agentki na najdrobniejsze części, wypytując o trudne przeżycia i dzieciństwo Starling. Film Demme’a zdobył aż pięć Oscarów – za najlepszy film, najlepszego reżysera, dla najlepszego scenariusza adaptowanego oraz najlepszych aktorów pierwszoplanowych – Jodie Foster i Anthony’ego Hopkinsa.

Za rolę Hannibala Lectera Hopkins zajął pierwsze miejsce w rankingu Amerykańskiego Instytutu Filmowego o złoczyńcach wszech czasów. Jego postać charakteryzują dobrze wszystkim znane, przenikliwe spojrzenie aktora, inteligencja, chłód, świadome zło i opanowanie w trakcie rozmowy, które w kontekście kanibalizmu Lectera wywołuje dreszcze na plecach widzów. W wywiadzie dla „Radio Times” z 2016 roku Hopkins przyznał: „Nie wiem dlaczego, ale zawsze wiedziałem, co przeraża ludzi”. Jako dziecko straszył koleżanki na przykład opowieściami o Draculi. „Moja pierwsza linia do Jodie Foster brzmiała: ‘Dzień dobry. Jesteś jedną od Jacka Crawforda, prawda?’. Wszyscy zamarli. Zapadła cisza. Wtedy jeden z producentów powiedział: ‘O kurczę, nie zmieniaj niczego’.” – tak wspominał pierwsze chwile na planie Milczenia owiec Hopkins.

W postać Lectera aktor wcielił się jeszcze dwukrotnie – w sequelu Hannibal (R. Scott, 2001) oraz w prequelu Czerwony smok (B. Ratner, 2002). W 2007 roku Hopkins stwierdził: „Hannibal Lecter to dla mnie już przeszłość. Nakręciłem trzy filmy i nie zamierzam już wracać do tej postaci”.

Wielka kariera Anthony’ego Hopkinsa po 1991 roku

Po występie w Milczeniu owiec, Hopkins wcielił się w postać Henry’ego J. Wilcoxa w filmie Powrót do Howards End (J. Ivory, 1992) – obraz został nagrodzony trzema Oscarami, a za pomocą pretekstu w postaci przeciwstawienia sobie dwóch rodzin o odmiennych statusach i poglądach, a także problemu dziedziczenia ziemskiego majątku, ukazuje przemiany zachodzące w angielskim społeczeństwie. W tym samym roku Hopkins zagrał w obsypanym Oscarami horrorze Dracula (F. F. Coppola).

Filmy z Anthony Hopkinsem

Anthony Hopkins w filmie Cienista dolina

Rok 1993 przyniósł spektakularne role w Okruchach dnia (J. Ivory) oraz Cienistej dolinie (R. Attenborough) – uważane za jedne z najlepszych kreacji Anthony’eg Hopkinsa. Okruchy dnia to opowieść o Jamesie Stevensie – kamerdynerze, który pragnąc osiągnąć całkowitą perfekcję w swoim zawodzie, zatracił życie osobiste. Stevens darząc skrycie wielkim uczuciem (z wzajemnością) pannę Kenton (Emma Thompson), z którą niegdyś pracował, zaprzepaścił ich relację przez zbytnią honorowość i nadmierne zaangażowanie w byciu „idealnym kamerdynerem”. Stevens dla pracy potrafił tłumić wszelkie emocje – niezwykle poruszająca jest scena, w której umiera jego ojciec, a on jak zwykle oddaje się swoim obowiązkom, nakrywając stół. Gdy kamerdyner uświadamia sobie, że jego życie mogłoby być piękne za sprawą stałego związku z ukochaną, jest już za późno – utrata szansy na miłość okazuje się być równoznaczna z brakiem sensu istnienia.

Obok Debry Winger w Cienistej dolinie, Anthony wciela się w postać angielskiego pisarza C. S. Lewisa, który żeni się z amerykańską poetką Joy Gresham, aby kobieta wraz z synem mogła zamieszkać w Europie. Wkrótce, za sprawą tragicznego zdarzenia, rodzi się jednak między nimi prawdziwa miłość. Hopkins otrzymał za ten film jedną z trzech we własnym dorobku nagród BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.

W 1994 zagrał pułkownika Williama Ludlowa w cenionych Wichrach namiętności (E. Zwick). Wcielił się w prezydenta Stanów Zjednoczonych Richarda Nixona w filmie Nixon (O. Stone, 1995), a dwa lata później zagrał w filmie Amistad (S. Spielberg), w którym historia koncentruje się wokół procesu przeciwko czarnoskórym niewolnikom z Afryki, którzy wywołali bunt na statku. Obok Brada Pitta, Hopkins wystąpił w filmie Joe Black (M. Brest, 1998), a w kolejnym roku zagrał tytułowego bohatera w obrazie Tytus Andronikus (J. Taymor) – adaptacji sztuki Williama Szekspira. Świetną kreację stworzył w Prawdziwej historii (R. Donaldson, 2005) grając Nowozelandczyka, który marzy o pobiciu rekordu prędkości – według samego Hopkinsa była to najlepsza rola, jaką zagrał w życiu. Bardzo dobrze wypadł również w dramacie sądowym Słaby punkt (G. Hoblit, 2007) jako Ted Crawford, który zostaje oskarżony o morderstwo żony. W ostatnim czasie Hopkins zasłynął ze świetnej roli dr Roberta Forda w głośnym serialu Westworld z pogranicza gatunku science fiction i westernu.

Anthony Hopkins jest bez wątpienia jednym z największych aktorów współczesnego kina. Aktor zasłynął z niezwykłych przygotowań do ról (ćwiczył swoje kwestie czytając je nawet po 200 razy, aby brzmiały naturalnie), niezwykłej mimiki i akcentu, a także wszechstronności kreacji filmowych. Poza aktorstwem, Hopkins angażuje się muzycznie – swój walc „And The Waltz Goes On” zagrał po kilkudziesięciu latach wraz z orkiestrą Andre Rieu; Anthony był również kompozytorem muzyki we własnym filmie Sierpień (1996). Jest także znany z zainteresowania malarstwem (jego obrazy są prezentowane w galeriach m.in. w USA) oraz zaangażowania w działania dobroczynne. Spektakularnej kariery gwiazdora może pozazdrościć niejeden artysta. Podobne uczucie wywołuje jeszcze jeden atrybut Anthony’ego Hopkinsa – niesamowite, lustrujące spojrzenie, które mrozi krew w żyłach.