Bela Lugosi – 10 faktów z życia niezapomnianego Draculi

Bela Lugosi

„I am Dracula” – to słowa, które uczyniły z Beli Lugosiego wiecznie żywą legendę wielkiego ekranu. Wybitny aktor, obok Lona Chaneya czy Borisa Karloffa, dzięki roli kultowego wampira stał się ikoną horrorów o potworach produkowanych przez wytwórnię Universal. Jego życie prywatne było jednakże usłane pasmem komplikacji, skandalicznych związków, a w końcu przegranej walki z uzależnieniem. Oto 10 faktów z życia i kariery Beli Lugosiego…

Bela Lugosi – fakty i ciekawostki z życia aktora

1. Inspiracją dla jego scenicznego pseudonimu była miejscowość, w której się urodził.

Béla Ferenc Dezső Blaskó, bo tak właściwie nazywał się Bela Lugosi, przyszedł na świat 20 października 1882 roku w Lugos w Austro-Węgrzech (obecnie Rumunii). O jego młodości wiemy stosunkowo niewiele. Wychowywał się w wielodzietnej rodzinie bankiera, w której pielęgnowano katolickie wartości. W wieku dwunastu lat zrezygnował z dalszej edukacji, porzucając szkołę. Karierę sceniczną rozpoczął zaś około 1902 roku.  Swój późniejszy pseudonim artystyczny zaczerpnie właśnie od miasta Lugos, w którym się urodził.

2. Bela Lugosi rozpoczął swą aktorską karierę od teatru.

W pierwszej dekadzie XX wieku Bela Lugosi występował w prowincjonalnych teatrach, grając niewielkie role w operetkach. Z czasem angażowano go do dalszoplanowych ról w przedstawieniach stanowiących adaptację sztuk Williama Shakespeare’a. Po wyjeździe do Budapesztu w 1911 roku zasilił natomiast szeregi Teatru Narodowego. W przyszłości Bela zwykł podkreślać wielkość swego wkładu w rozwój węgierskiego teatru. Biografowie aktora dowodzą jednak, że w rzeczywistości wcielał się on w mniej znaczące role, niż sam zapewniał. Po wyemigrowaniu do Stanów Zjednoczonych na początku lat 20. Lugosi kontynuował sceniczną karierę, począwszy od przedstawień teatralnych dla żyjących w Nowym Jorku węgierskich imigrantów, a skończywszy na debiucie na Broadwayu i amerykańskim wielkim ekranie w melodramacie „Niemy rozkaz” (1923).

Bela Lugosi Dracula

Bela Lugosi – Dracula

3. Bela Lugosi brał udział w I wojnie światowej…

… służąc jako żołnierz w piechocie armii austro-węgierskiej w latach 1914-1916. W trakcie walk na froncie wschodnim Bela Lugosi odniósł liczne obrażenia, za co później został odznaczony Medalem Rannych.

4. Najsłynniejszą rolą Beli Lugosiego pozostawał Książę Dracula.

Przybrany w czarną pelerynę i zamieszkujący mroczne zamczysko w Transylwanii Bela Lugosi wypowiadający swym charakterystycznym akcentem kwestię „I am Dracula. I bid you welcome” przeszedł do historii X muzy. Kultowy klasyk „Dracula” Toda Browninga z 1931 roku pozostaje największym osiągnięciem w artystycznym dorobku Lugosiego. Aktor do dziś jest utożsamiany z wybitną, tajemniczą i pełną zwodniczego uroku postacią wampira. Chwilę po premierze horroru stał się natomiast bożyszczem kobiet, zafascynowanych niebezpiecznym erotyzmem jego antybohatera. Blady, powierzchownie pełen klasy i o nienagannych manierach, hipnotyzujący spojrzeniem brunet wykreowany przez Lugosiego stał się pierwowzorem dla późniejszych ekranowych wampirów.

Bela Lugosi biografia

Bela Lugosi i Boris Karloff – film “Czarny kot”

5. Bela Lugosi odrzucił możliwość zagrania stwora Frankensteina.

Po sukcesie „Draculi” Bela Lugosi stał się ikoną wczesnego kina grozy, a także mógł przebierać w licznych ofertach kolejnych ról. To właśnie mu zaproponowano, by wcielił się w kultowego potwora z horroru „Frankenstein”. Lugosi odmówił, twierdząc z przekąsem, że rola stwora Frankensteina nie należy do ambitnych i opiera się przede wszystkim na umiejętnej charakteryzacji, a nie faktycznych zdolnościach aktorskich.

Ostatecznie angaż otrzymał legendarny Boris Karloff, dla którego wspomniana kreacja okazała się przełomową i najważniejszą w całym kinowym dorobku. Obaj aktorzy stali się wkrótce największymi ikonami produkcji z serii Universal Monsters. Zrodziła się również między nimi żywa rywalizacja, podsycana przez wytwórnię dla celów reklamowych. Czy Bela żałował odrzucenia roli we „Frankensteinie”? Sam oczywiście temu zaprzeczał, jednak jego późniejsze złośliwe i pełne ironii komentarze na temat filmu wskazują, że mogło być zupełnie inaczej.

Bela Lugosi fakty

Bela Lugosi z synem

6. W obliczu przemijającej sławy i załamania kariery Lugosi uzależnił się od morfiny.

Bela Lugosi nie podołał dotkliwym porażkom w życiu zawodowym. Nie potrafił pogodzić się z drastycznym spadkiem własnej popularności i brakiem nowych ofert filmowych. Przekonał się jak nietrwałym i niewdzięcznym bywa zawód aktora oraz status gwiazdy, a w końcu o wyrachowaniu samych producentów i całej machiny Hollywood pozostającej nieczułą w obliczu upadku własnych legend. Lugosi ucieczkę dla swych frustracji i problemów odnalazł pod postacią narkotyków, a to doprowadziło go do poważnego uzależnienia od morfiny i skrajnego wyniszczenia organizmu, przyczyniając się ponadto do jego śmierci w 1956 roku.

Bela Lugosi ciekawostki

Bela Lugosi i Ed Wood w trakcie świątecznego przyjęciach w latach 50.

7. Był natchnieniem dla „najgorszego reżysera wszech czasów”, Eda Wooda.

Gdy wydawało się, że cały świat zapomniał o Beli Lugosim, a wiele osób pozostawało w błędnym przekonaniu, że aktor od dawna nie żyje, pomocną dłoń ku genialnemu odtwórcy Księcia Draculi wyciągnął reżyser okrzyknięty „najgorszym twórcą filmowym wszech czasów” – Ed Wood. Dzięki determinacji, bujnym planom i energii Wooda, Bela uwierzył, że ponownie może zostać gwiazdą. I choć produkcje Eda Wooda przynosiły same porażki (zarówno artystyczne jak i finansowe) to z perspektywy czasu stanowią one niezwykle symboliczny etap w ostatnich latach życia Lugosiego.

Poważnie uzależnionego od narkotyków aktora połączyła z Woodem fascynująca przyjaźń, a także więź mistrza i ucznia. Reżyser nie krył swego podziwu względem talentu Beli i choć pod koniec życia gwiazdor stał się niemal karykaturą własnego wizerunku, zniszczoną w dodatku przez liczne używki, to podarował mu nadzieję na odbudowanie własnej legendy. Bela Lugosi pojawił się w takich filmach Eda Wooda, jak „Glen czy Glenda”, „Narzeczona potwora” i „Plan dziewięć z kosmosu” – słusznie uznawanych za jedne z najgorszych produkcji w dziejach kina. Lugosi zmarł w trakcie prac nad trzecim z wymienionych filmów i z tego względu w większości scen, w których miał wziąć udział, pojawia się jego nieodpowiednio dobrany zastępca – zdecydowanie za wysoki i stale ukrywający swą twarz za płaszczem kręgarz z Kalifornii, Tom Mason.

8. Bela Lugosi kolekcjonował znaczki.

Filatelistyka była największą pasją Beli Lugosiego obok zamiłowania do piłki nożnej. W jednym z wywiadów czwarta żona aktora przyznała, że posiada on imponującą kolekcję 150 tysięcy znaczków pocztowych. Co znamienne, w 1997 roku Bela „doczekał się” własnego znaczka – upamiętniono wówczas jego ikoniczny wizerunek Draculi z horroru Toda Browninga.

Bela Lugosi żona

Bela Lugosi z czwartą żoną, Lilian

9. Żenił się pięciokrotnie.

Pierwszą żoną artysty była Ilona Szmik, którą poślubił w 1917 roku. Małżeństwo rozpadło się trzy lata później z powodu emigracji Beli Lugosiego do Niemiec (Ilona nie chciała opuszczać rodziny i kraju). W przyszłości aktor żenił się jeszcze czterokrotnie. Po wyjeździe do Stanów Zjednoczonych poznał Ilonę von Montagh, z którą pozostawał w małżeństwie w latach 1921-1924. Jego trzeci sformalizowany związek z bogatą wdową Beatrice Woodruff Weeks spowijała natomiast aura skandalu. Ich zawarte w 1929 roku małżeństwo rozpadło się zaledwie po kilku miesiącach z powodu niewierności aktora i jego rzekomego romansu z amerykańską gwiazdą i seksbombą kina niemego, Clarą Bow.

Najdłuższa relacja łączyła Belę z młodszą o blisko trzydzieści lat Lilian Arch, która wydała na świat jego jedynego syna, Belę George’a Lugosiego. Rozwiedli się po dwudziestu latach związku w 1953 roku. Lilian za przyczynę odejścia od męża podała jego pijaństwo. W 1955 roku znajdujący się u kresu życia Bela Lugosi poślubił natomiast swoją wieloletnią fankę Hope Lininger. Kobieta pozostała przy nim do jego śmierci w 1956 roku.

10. Bela Lugosi został pochowany w stroju Draculi.

Legendarny Bela Lugosi odszedł 16 sierpnia 1956 roku w wieku 74 lat. Zmarł na skutek zawału serca, do czego z pewnością przyczyniło się jego wieloletnie uzależnienie od środków odurzających. Po śmierci aktora jego ostatnia żona zadecydowała, aby pochować go w stroju Draculi, filmowej postaci wampira, która zdefiniowała jego artystyczny wizerunek. Choć sam Lugosi nigdy nie wyraził takiej prośby, jego partnerka utrzymywała, że byłby zachwycony jej oryginalnym pomysłem.

Źródła:

www.belalugosi.com

www.britannica.com