Burt Lancaster – 10 faktów z życia aktora

Burt Lancaster

Burt Lancaster to jeden z najwybitniejszych aktorów w historii światowego kina. Na wielkim ekranie był uosobieniem twardego mężczyzny i hollywoodzkim wzorem męskości, obdarzonym jednak złożonym portretem psychologicznym, wrażliwością oraz skrywaną przed światem emocjonalnością. Jego kreacje dramatyczne i niejednoznaczne role antybohaterów naznaczonych wewnętrznym dramatem poruszają nawet po kilkudziesięciu latach, a wyrazistość jego gry oraz fenomenalny talent wciąż budzą podziw, inspirując aktorów młodego pokolenia. Przedstawiamy 10 faktów z życia i kariery legendarnego Burta Lancastera.

1. Burt Lancaster wychowywał się w ubogiej dzielnicy Nowego Jorku.

Burton Stephen Lancaster przyszedł na świat 2 listopada 1913 roku w Nowym Jorku. Dorastał we wschodnim Harlemie, nowojorskiej dzielnicy owianej złą sławą i kojarzonej z szerzącą się przestępczością oraz biedą. Burt wychowywał się w rodzinie przedstawicieli klasy robotniczej o angielskich korzeniach. Żyli ubogo, ale dumnie. Rodzice wychowywali go w wierze protestanckiej. Po latach Burt deklarował się jednak jako ateista. W dzieciństwie wiele czasu spędzał na ulicach, gdzie uczestniczył w bójkach i rozwijał swe umiejętności gry w kosza.

2. Zanim został aktorem, występował w cyrku.

Burt Lancaster swą karierę sceniczną rozpoczynał jako akrobata. Cyrk był dla niego niezwykle ważnym miejscem artystycznego wyrazu, a przy tym nieskrępowaną przestrzenią wolności twórczej. Jego partnerem scenicznym pozostawał wieloletni przyjaciel Nick Cravat, u którego boku Burt doskonalił swe umiejętności aktorskie. Wspólnie dołączyli m.in. do cyrku Kay Brothers. W 1939 roku karierę akrobatyczną Lancastera przerwał nagły wypadek w czasie jednego z występów na trampolinie. Gwiazdor doznał kontuzji uniemożliwiającej mu kontynuowanie dalszych pokazów. Przez wiele lat Burt podejmował liczne prace dorywcze – przyszły aktor zdobył zatrudnienie jako sprzedawca, zawodnik rodeo czy kelner.

Burt Lancaster filmy - Zabójcy

Burt Lancaster i Ava Gardner – film Zabójcy

3. Ekranowy debiut Burta Lancastera w „Zabójcach” uczynił go największą gwiazdą w Hollywood.

W 1945 roku Burt Lancaster postanowił spróbować swych sił w aktorstwie. Trafił na sceny Broadwayu głównie dzięki pomocy swej ówczesnej dziewczyny pracującej w jednej z agencji aktorskich. Zadebiutował w sztuce „A Sound of Hunting”, a jego niebywała charyzma i doskonała aparycja zwróciły na niego uwagę hollywoodzkich producentów. Debiut Lancastera na wielkim ekranie wyniósł go na szczyt od pierwszych chwil, był spełnieniem najśmielszych marzeń aktora, stawiającego pierwsze kroki w Fabryce Snów.

Burt został obsadzony u boku Avy Gardner w klasycznym filmie noir „Zabójcy” („The Killers”, 1946) w reżyserii Roberta Siodmaka. Obraz przyniósł mu znakomite noty krytyków, a także uwielbienie publiczności. Burt Lancaster momentalnie stał się jedną z największych gwiazd w Hollywood. Otrzymywał coraz więcej ciekawych ofert filmowych, grając m.in. w „Desert Fury” (1947), „Przepraszam, pomyłka” (1948) czy „Karmazynowym piracie” (1952).

4. Burt Lancaster uważał, że niemy film „Demon cyrku” odmienił jego życie.

Cyrk i jego niepowtarzalny klimat był wyjątkowo bliski Lancasterowi od wczesnych lat młodości. Nic dziwnego, że niemy thriller „Demon cyrku” zdobył wielką sympatię aktora. Burt uznawał ten obraz za najlepszy przykład sztuki aktorskiej w dziejach kina, doceniając brawurową, legendarną kreację Lona Chaneya, odtwórcy głównej roli złoczyńcy w filmie. Chaney, którego okrzyknięto człowiekiem tysiąca twarzy ze względu na jego niebywałą ekspresję, stanowił źródło inspiracji oraz niedościgniony ideał dla Lancastera, zawsze pracującego nad poszerzeniem swych aktorskich zdolności oraz tworzącego złożone, wyraziste role.

Burt Lancaster fakty i ciekawostki z życia aktora

Burt Lancaster w filmie “Ptasznik z Alcatraz”

5. Burt Lancaster żałował odrzucenia roli w „Tramwaju zwanym pożądaniem”.

Znajdując się na szczycie sławy, Burt Lancaster mógł przebierać w rolach, odrzucając angaż do filmów, których scenariusze albo go nie przekonywały, albo wprost kłóciły się z jego systemem wartości, negatywnym stosunkiem do wojny w Wietnamie czy wyznawanymi przez niego ideami demokracji. Na przestrzeni dekad Burt zrezygnował z występów w wielu wspaniałych dziełach jak „Ucieczka w kajdanach” (1958), „Grek Zorba” (1964), „Dzika banda” (1969) czy „Tragedia Posejdona” (1972). Najbardziej żałował jednak odrzucenia roli Stanleya Kowalskiego w znakomitym dramacie spod ręki Elii Kazana „Tramwaj zwany pożądaniem” (1951). Słynną postać wykreował ostatecznie niezapomniany Marlon Brando, dla którego dzieło Kazana okazało się przełomowym w rozwoju jego wielkiej kariery.

6. Burt Lancaster angażował się w sprawy społeczne i politykę.

Burt Lancaster otwarcie mówił o swych liberalnych poglądach. Popierał ideę demokracji, walkę z segregacją rasową oraz wszelkimi przejawami nietolerancji, a także organizacje działające na rzecz osób chorujących na AIDS. Po tragicznej śmierci Rocka Hudsona w 1985 roku jako jeden z nielicznych aktorów w Hollywood podniósł istotny głos w sprawie dyskryminacji nosicieli wirusa HIV. Burt nie krył swego sprzeciwu wobec szalejącej w Stanach Zjednoczonych antykomunistycznej gorączki czy negatywnego stosunku do wojny w Wietnamie.

29 sierpnia 1963 roku uczestniczył w Marszu na Waszyngton Martina Luthera Kinga, na który przyleciał specjalnie z Paryża, gdzie kręcił zdjęcia do najnowszej produkcji. Wśród manifestantów znalazło się jeszcze wielu hollywoodzkich aktorów, m.in. Paul Newman czy Marlon Brando. Przez lata aktywnie wspierał kandydatów Partii Demokratycznej na urząd prezydenta USA, a po zwycięstwie przedstawiciela Partii Republikańskiej, Richarda Nixona, znalazł się na tzw. liście wrogów konserwatywnego prezydenta.

Burt Lancaster biografia - film Lampart

Burt Lancaster – Lampart

7. Burt Lancaster był jednym z nielicznych hollywoodzkich aktorów, którzy odnieśli sukces w europejskim kinie.

Niepowtarzalny talent Burta Lancastera doceniono nie tylko w Hollywood. Wybitny aktor odnosił również wielkie sukcesy w kinie europejskim, udowadniając wszechstronności gry oraz swej wielkiej ambicji kreowania postaci głębokich i trudnych. Tworzył ikoniczne kreacje m.in. pod okiem włoskiego mistrza Luchino Viscontiego w nagrodzonym Złotą Palmą w Cannes dziele „Lampart” (1963) czy filmie „Portret rodzinny we wnętrzu” (1974), występując na ekranie u boku takich legend włoskiego kina jak Alain Delon, Claudia Cardinale i Silvana Mangano. Zagrał też znakomitą postać arystokraty u Bernardo Bertolucciego w obrazie „Wiek XX” (1976). Międzynarodowa kariera Burta Lancastera wpisała się w jego legendę, sprawiając, że został wkrótce okrzyknięty najbardziej cenionym amerykańskim aktorem na Starym Kontynencie.

8. Burt Lancaster zdobył Oscara, a także trzy inne nominacje do tej statuetki.

Burt pozostawił po sobie szereg niezapomnianych ról, doskonale sprawdzając się zarówno w filmach noir i dramatach, jak i westernach, romansach, mrocznych thrillerach, a nawet komediach. Był aktorem, który potrafił sprostać największym wyzwaniom na ekranie, nie obawiał się także spróbować własnych sił po drugiej stronie kamery, debiutując w 1955 roku jako reżyser westernem Traper z Kentucky. Nagrodę Akademii otrzymał tylko raz – w 1961 roku za fenomenalną rolę zakłamanego kaznodziei i skandalisty w dziele Richarda Brooksa „Elmer Gantry” (1960).

Nominacją do Oscara zostały ponadto wyróżnione słynne wcielenia Burta Lancastera z obrazu „Stąd do wieczności” (1953), gdzie wykreował rewelacyjną postać sierżanta Wardena, wybitnego dramatu psychologicznego „Ptasznik z Alcatraz” (1962) oraz kryminału „Atlantic City” (1980), w którym wystąpił jako gangster Lou Pasco.

Burt Lancaster Stąd do wieczności film

Burt Lancaster i Deborah Kerr w filmie Stąd do wieczności

9. Burt Lancaster miał trzy żony i doczekał się pięciu potomków.

Burt Lancaster chronił swej prywatności. Jak to bywa w Hollywood, przed obiektywem żądnych sensacji dziennikarzy nie sposób się jednak uchronić. Burt żenił się trzykrotnie, kolejno z June Ernst (1935-1946), Normą Anderson (1946-1969) i Susan Martin (1990-1994, jego śmierć). Z jego małżeństwa z Normą zrodziła się piątka dzieci. Był to również jeden ze szczęśliwszych związków w jego życiu – Anderson podobnie jak Burt angażowała się w sprawy polityczne i ruchy walczące z dyskryminacją. Towarzyszyła Burtowi w czasie Marszu na Waszyngton w 1963 roku.

Lancaster wikłał się również w głośne romanse m.in. z aktorkami Joan Blondell czy Shelley Winters. W Hollywood sporo plotkowano też o jego związku z Deborah Kerr, z którą wystąpił w słynnej scenie pocałunku na plaży w dramacie „Stąd do wieczności”. Gwiazda zaprzeczała jednak, że kiedykolwiek łączyło ją coś z Burtem.

10. Pod koniec życia Burt Lancaster borykał się z poważnymi problemami zdrowotnymi.

W 1990 roku Burt Lancaster miał wylew. Ostatnie lata życia spędził na wózku inwalidzkim, nie zniechęciło go to jednak do dalszej pracy; okazjonalnie występował w produkcjach telewizyjnych. Już w latach 80. aktor borykał się z groźnymi powikłaniami po zabiegu wycięcia woreczka żółciowego, a także przeszedł operację wszczepienia bajpasów. Burt Lancaster odszedł 20 października 1994 roku. Przyczyną jego śmierci był atak serca.