„Co się zdarzyło Baby Jane?” – nienawiść niejedno ma imię

Co się zdarzyło Baby Jane

 

Tytuł: Co się zdarzyło Baby Jane? (What Ever Happened to Baby Jane?)

Rok produkcji: 1962

Reżyseria: Robert Aldrich

Obsada: Bette Davis, Joan Crawford, Victor Buono, Marjorie Bennett i inni

 

 

Nominowany do Oscara w pięciu kategoriach film Co się zdarzyło Baby Jane? to przejmująca opowieść o destrukcyjnej sile zazdrości oraz gasnących w cieniu zapomnienia byłych gwiazdach ekranu. Produkcja ukierunkowana przez twórców na kolejną historię z podstarzałymi diwami w tle, dziś zaliczana jest do największych klasyków kina.

Tytułowa Baby Jane Hudson w dzieciństwie była wielką sławą, lecz gdy dorosła odeszła w niepamięć. Odmiennie potoczyła się kariera jej siostry Blanche – filmowej megagwiazdy. Obie kobiety były od początku chorobliwie zazdrosne o siebie nawzajem. Po tajemniczym wypadku Blanche, którego skutkiem było złamanie kręgosłupa i trafienie na wózek inwalidzki, kobiety stały się od siebie zależne. Jane obwiniana o niepełnosprawność Blanche została jej opiekunką, jednak narastająca nienawiść, odwieczna zazdrość i niewyjaśnione sprawy sprzed lat sprawiły, że dom niegdyś uwielbianych osobistości, stał się istnym piekłem.

Bette Davis vs Joan Crawford

Warto przypomnieć, że jedną z najsłynniejszych batalii w Fabryce Snów była rywalizacja między dwiema wielkimi aktorkami – Bette Davis i Joan Crawford. Aktorki konkurowały o te same role w wielu filmach, np. w Mildred Pierce (M. Curtiz, 1945), dzięki któremu Crawford zdobyła Oscara. Po śmierci Crawford, Davis powiedziała: „Nie powinno się mówić źle o zmarłych, więc powiem jedno – Joan Crawford nie żyje – dobrze”. Wzajemna niechęć, czy wręcz nienawiść obu pań miała zasadniczy wpływ na film Co się zdarzyło Baby Jane?.

Na planie filmu dochodziło do wielu skandali z udziałem aktorek. Crawford z powodu małżeństwa była związana z marką Pepsi, więc Davis na przekór kazała zainstalować w swojej garderobie maszynę z Coca-Colą. Podczas sceny ataku i pobicia siostry przez Baby Jane, podobno Bette Davis faktycznie uderzyła Joan w głowę, na tyle poważnie, że potrzebne było założenie szwów. W odwecie Crawford wypchała kieszenie kamieniami w scenie, gdy Davis musiała ciągnąć ją po podłodze, przez co bardziej się męczyła.

Co się zdarzyło Baby Jane recenzja
Dzięki Co się zdarzyło Baby Jane? Bette Davis w 1963r. została po raz dziewiąty nominowana do Oscara (dwa zdobyła dużo wcześniej), jako najlepsza aktorka pierwszoplanowa, jednak to nie ona zwyciężyła. Laureatką została Anne Bancroft, nieobecna na gali i z tego powodu jej nagrodę odebrała… Joan Crawford. Podobno sama listownie poprosiła o to Bancroft. Davis była wściekła.

Ów konflikt uwiarygodnił historię filmowych sióstr i sprawił, że dzieło Aldricha może posłużyć jako symbol relacji Davis i Crawford. W jednej z ostatnich scen, gdy siostry wyjaśniają sobie prawdziwy przebieg wypadku, Baby Jane pyta: „Czy to znaczy, że przez te wszystkie lata mogłyśmy być przyjaciółkami?” – takie pytanie Davis mogłaby równie dobrze zadać w rzeczywistości.

Co faktycznie zdarzyło się Baby Jane?

Baby Jane przez lata opiekowała się siostrą, a dokładniej – nękała ją z powodu zazdrości. Przy wypełnianiu wszelkich powinności związanych z zajmowaniem się Blanche, Jane ignorowała ją, traktowała z wyraźną pogardą, przemycała w przygotowanym dla niej obiedzie zabitego szczura i co najistotniejsze – izolowała od świata zewnętrznego.

Jane była kierowana przez zawiść, której apogeum następowało, gdy fani Blanche przesyłali do niej listy lub kwiaty – nie informowała nawet o tym siostry, wyrzucając całą korespondencję. Bohaterkę niszczyło również skrywane poczucie winy – żyła ona w przekonaniu, że próbowała przejechać własną siostrę, przez co nadmiernie sięgała po kieliszek. Z czasem popadając coraz mocniej w obłęd biła Blanche, przywiązywała do łóżka i głodziła.

Baby Jane stale rozpamiętywała minioną sławę i występy z okresu dzieciństwa. Dom sióstr Hudson był wypełniony lalkami, wzorowanymi na wizerunek małej Jane. Bohaterka próbowała nawet wskrzesić zespół, jaki niegdyś tworzyła wspólnie z ojcem – w tym celu zatrudniła młodego muzyka. Jedną ze scen łączących w sobie tragizm z komizmem w Co się zdarzyło Baby Jane? jest moment próby zespołu i wykonanie przez Jane piosenki „I’ve Written a Letter to Daddy”, którą wykonywała jako mała dziewczynka, budząc zachwyt. Jako starsza, fałszująca kobieta w dziecinnym stroju i niepokojącym szale w oczach, budziła natomiast przerażenie.

What Ever Happened to Baby Jane film

Blanche również tęskniła za dawną karierą. Oglądała i przeżywała jak za pierwszym razem filmy, w których grała. Sceny ukazujące rozgoryczenie z powodu utraty popularności i popadania w niepamięć, przywodzą na myśl inne wielkie dzieło – Bulwar Zachodzącego Słońca (B. Wilder, 1950r.) z olśniewającą Glorią Swanson w roli głównej. Co się zdarzyło Baby Jane?, podobnie jak film Wildera, traktuje o niesprawiedliwości w świecie Hollywood i wielkiej samotności gwiazd w chwili zakończenia kariery.

Najlepszą moim zdaniem sceną w obrazie Aldricha jest finałowy pobyt na plaży – wycieńczona Blanche owinięta kocem jest bliska śmierci pośród setek wypoczywających ludzi, a Baby Jane, która utraciła praktycznie kontakt ze światem zewnętrznym, buduje obok niej babki z piasku i poszukuje lodów. Właśnie wtedy Blanche wyjawia siostrze prawdę – informuje ją, że to ona sama jest winna wypadkowi – czasu jednak nie można cofnąć.

Brak interwencji ze strony zgromadzonych na plaży osób ukazuje smutną rzeczywistość, w której ludzie są obojętni na krzywdę innych, ale równie często nie dostrzegają jej – Blanche prawie umiera tuż obok opalających się, roześmianych kobiet. W tym momencie rodzi się również refleksja na temat rozproszonej odpowiedzialności, który powstaje w większych skupiskach ludzi. Gdy policja w końcu namierza Jane, zbiera się wokół niej tłum gapiów, a ona myśląc, że ponownie znalazła się na scenie, tańczy pośród tłumu (to kolejny element łączący film z Bulwarem Zachodzącego Słońca).

To Baby Jane poniesie konsekwencje prawne – przez znęcanie się nad siostrą i jej przetrzymywanie – może zostanie uznana za niepoczytalną? Tylko czy faktycznie to Jane jest winna? Popadła w obłęd i stała się nieczuła, gdyż sądziła, że to ona wywołała kalectwo Blanche. Jane z powodu tajemnicy siostry stoczyła się na same dno człowieczeństwa. Tym samym nie tylko Blanche okazuje się ofiarą – można powiedzieć, że Baby Jane straciła własne życie niepotrzebnie przez bezpodstawne poczucie winy. Niepotrzebnie – chyba to w tej historii boli najbardziej, a zdarzyło się właśnie Baby Jane.