“Czarnobyl” – serial o ludziach, którzy uratowali nasz świat

CzarnobylTytuł: “Czarnobyl” (“Chernobyl”)

Rok produkcji: 2019

Reżyseria: Johan Renck

Obsada: Jared Harris, Stellan Skarsgard, Alex Ferns, Emily Watson i inni

 

26 kwietnia 1986 roku nikt z pracowników czarnobylskiej elektrowni jądrowej nie zdawał sobie sprawy, że są świadkami tak niebezpiecznego i zmieniającego bieg historii wydarzenia. Z czasem okazuje się, że na ich oczach dokonała się apokalipsa, o której przebiegu może nam po ponad trzydziestu latach opowiedzieć serial “Czarnobyl”.

“Czarnobyl” – dzieło Johana Rencka

Historię sprzed ponad trzydziestu lat odtworzył Johan Renck reżyserując w 2019 roku miniserial “Czarnobyl” dla HBO. Już od pierwszych minut dzieło przyprawia widza o dreszcze, pokazując ostatnie chwile życia głównego bohatera, Walerija Legasowa. Często bywa tak, że rozpoczynając historię teoretycznie od jej zakończenia, trudno jest zainteresować widza drogą, która do niej prowadzi. Również historia katastrofy w Czarnobylu wydaje się być doskonale znana ogółowi, nawet jeśli nie z własnego doświadczenia, to dzięki wspomnieniom rodziców, którzy najczęściej na myśl o Czarnobylu wspominają niezbyt przyjemny smak jodu.

Twórcy musieli także zmierzyć się z pytaniem, jak zrobić serial o katastrofie w Czarnobylu, który zainteresowałby nie tylko osoby interesujące się tym tematem – przyznaję, że początkowo sama odkładałam na bliżej nieokreślone „później” obejrzenie serialu. Gdy w końcu nadeszła moja prywatna godzina dla “Czarnobyla”, pochłonęłam cały serial w jeden dzień.

Czarnobylska polityka dezinformacji

Walerij Legasow (Jared Harris), członek rządowej komisji ds. likwidacji katastrofy w Czarnobylu i Boris Szczerbina (Stellan Skarsgård) wiceprzewodniczący Rady Ministrów ZSRR z polecenia Michaiła Gorbaczowa (David Dencik) przybywają do Czarnobyla, by zbadać przyczyny i skutki awarii w elektrowni. Początkowo reprezentują odmienne spojrzenie na katastrofę – Legasow, będąc doskonałym chemikiem, a także zastępcą dyrektora Instytutu Energii Atomowej im. I. Kurczatowa od początku przeczuwa, że jest to największa katastrofa jądrowa, z jaką mierzy się współczesny świat. Z kolei Boris Szczerbina patrzy na awarię w bloku numer 4 z perspektywy polityka, który nie chce dopuścić do kompromitacji ZSRR na arenie międzynarodowej. Z czasem jednak okazuje się, że skutki katastrofy są na tyle duże, że nie ma możliwości ukrycia ich przed światem. Władza w Moskwie nadal jednak dopuszcza się wszelkiego rodzaju manipulacji i dezinformacji.

Czarnobyl serial

Mimo że głównym bohaterem serialu jest Walerij Legasow, jeden z tak zwanych likwidatorów, czyli osób usuwających skutki katastrofy, twórcy nie boją się na chwilę całkowicie o nim „zapominać”. Tym sposobem, chociażby cały pierwszy odcinek miniserialu pokazuje nam dokładny przebieg katastrofy, reakcje kierownictwa elektrowni, pierwsze ofiary choroby popromiennej oraz dezinformację panującą w Prypeci, mieście znajdującym się niedaleko Czarnobyla i jednocześnie będącym miejscem zamieszkania jej pracowników.

Twórcy pozwalają widzowi śledzić poczynania likwidatorów wiernie odtwarzając prawdziwe poczynania zarówno pracowników elektrowni jak i strażaków, którzy jako pierwsi pojawili się na miejscu katastrofy. Jednym słowem – pokazuje historię od A do Z, co pozwala zrozumieć wszelkie jej następstwa nawet przeciętnemu, niezbyt interesującemu się tym wydarzeniem widzowi. Historie poszczególnych mieszkańców miasta są zresztą tłem dla poczynań głównego bohatera, przewijają się w każdym odcinku, pokazując, jak działania władzy wpływają na funkcjonowanie mieszkańców Prypeci. Nieznaczna część serialu pokazuje również sytuację zwierząt w ZONIE – nie zapominajmy, że katastrofa w elektrowni była tragedią, której skutki odczuło każde żyjące stworzenie narażone na promieniowanie.

“Czarnobyl” – odtworzyć strefę wykluczenia

Nawet najlepszy scenariusz nie obroni dzieła, gdy zawodzą pozostałe części tworzące całość. W “Czarnobylu” każda ze składowych jest dopracowana w najmniejszym szczególe. Rozpoczynając od wspomnianego scenariusza – zdecydowana większość wydarzeń jest autentyczna, oddająca atmosferę czasów czarnobylskiej apokalipsy, jednocześnie nie wymagając od widza wiedzy naukowej. Gdy twórcy dodają coś od siebie, robią to z konkretnym celem: na przykład fikcyjna postać Uliany Chomiuk (Emily Watson) ma konkretne zadanie, symbolizując przy tym wszystkich naukowców, którzy pracowali jako likwidatorzy. Kolejną składową, która jest wręcz genialna w serialu to aktorstwo. Muszę wyróżnić Jareda Harrisa, dzięki któremu postać Legasowa to wręcz majstersztyk aktorstwa. Każdą emocję towarzyszącą bohaterowi widać na twarzy, wszelkie gesty dodające dramatyzmu świadczące o rozterkach mężczyzny, który mimo wiedzy i chęci, nie jest w stanie zapobiec konsekwencjom katastrofy.

Czarnobyl 2019 recenzja

Również Stellan Skarsgård jako Boris Szczerbina (który towarzyszy Legasowi przez większość ekranowego czasu) jest autentyczny, a zmiana w postrzeganiu katastrofy i świadomość jej następstw wyraźnie zarysowuje się w zachowaniu postaci. Rola Borisa Szczerbiny w serialu “Czarnobyl” przyniosła Skarsgårdowi nagrodę w postaci Złotego Globa dla najlepszego aktora drugoplanowego w produkcji telewizyjnej. Także pozostali aktorzy drugoplanowi, wcielający się w naukowców, likwidatorów, pracowników elektrowni czy przedstawicieli władzy odnaleźli się doskonale w swoich rolach, a współgrająca i dopracowana scenografia znakomicie uautentyczniła wydarzenia rozgrywające się na ekranie. Twórcy dołożyli wszelkich starań by miejsca nagrań były możliwie jak najbardziej autentyczne, przykładowo nagrywając wydarzenia rozgrywające się we wnętrzu elektrowni w Ignalińskiej Elektrowni Jądrowej na Litwie, która posiada reaktory tego samego typu co elektrownia czarnobylska. Chapeau bas dla osób odpowiedzialnych za casting i scenografię!

Serial “Czarnobyl” pokazując cały przebieg katastrofy z kwietnia 1986 roku i podjęte próby likwidacji wszelkiego rodzaju skutków nie zapomina o tym, co najważniejsze w tej całej historii. To prawdziwa tragedia, która dotknęła miliony osób, a jej skutki odczuwamy do dziś. To też historia ludzi, którzy poświęcili swoje życie, by ratować nasze. Serial został nagrodzony między innymi Złotym Globem dla najlepszego serialu telewizyjnego oraz ponad trzydziestoma innymi statuetkami, jednak najważniejszym następstwem powstania dzieła jest fakt rozgrzania dyskusji wokół Czarnobyla na nowo i możliwość zapoznania się z historią ludzi, którzy uratowali nasz świat.