Dolores del Río – z Meksyku do Hollywood

Dolores del Rio

Była pierwszą latynoską gwiazdą filmową, która podbiła Hollywood. Nazywano ją żeńskim odpowiednikiem Rudolpha Valentino, a także najpiękniejszą kobietą, jaka kiedykolwiek zjawiła się w Fabryce Snów. Dolores del Río zachwycała egzotyczną urodą, wrodzoną klasą i wdziękiem, a w końcu nieprzeciętną inteligencją oraz siłą charakteru. Przełom dźwiękowy w kinie zwiastował jednakże kryzys w karierze utalentowanej Meksykanki – charakterystyczny, twardy akcent del Río, brak ofert ambitnych ról, a także jej lewicowe poglądy spowodowały, że aktorka zniknęła z amerykańskiego ekranu na wiele lat, włączając się w rozwój kinematografii narodowej.

Dolores del Rio i jej burzliwa młodość

Data urodzin Maríi de los Dolores Asúnsolo López Negrete, bo tak właściwie nazywała się Dolores del Río, budzi szereg wątpliwości. Meksykańska artystka przyszła na świat 3 sierpnia w Durango, jednak nie sposób wskazać z równą pewnością konkretnego roku jej urodzin. Niektóre źródła wskazują na datę 1904, inne zaś na 1905, a nawet 1906 rok.

María wychowywała się w rodzinie o arystokratycznych korzeniach. Jej kuzynami byli zaś reżyser Julio Bracho oraz legendarny aktor kina niemego Ramón Novarro. Ojciec dziewczynki był dyrektorem banku, natomiast rodowód jej matki sięgał hiszpańskiej szlachty. Rodzina straciła cały majątek podczas rewolucji meksykańskiej w 1910 roku, w której wyniku ojciec przyszłej aktorki musiał uciekać do Stanów Zjednoczonych. Dolores wraz z matką przedostały się do Meksyku, gdzie posłano ją do francuskiej, przyklasztornej szkoły prywatnej. To właśnie tam odkryła swe nietuzinkowe zdolności taneczne i zamiłowanie do sztuki. Pierwszego męża poślubiła w wieku szesnastu lat. Wybrankiem jej serca okazał się starszy o osiemnaście lat majętny prawnik i pisarz, Jaime Martínez del Río, po którym przyjęła nazwisko sceniczne.

Dolores del Rio film Ramona

Dolores del Rio w filmie Ramona

Meksykańska arystokratka podbija Hollywood

Po zawarciu małżeństwa Dolores i Jaime wyruszyli w podróż po Europie, gdzie del Río rozwijała swe umiejętności taneczne, występując m.in. przed żołnierzami powracającymi z Maroka czy hiszpańskim dworem. Trwający dwa lata miesiąc miodowy zakończył powrót małżeństwa do Meksyku. Wkrótce para postanowiła spróbować swych sił w Hollywood. Jaime marzył o karierze pisarza i scenarzysty, Dolores pragnęła zostać aktorką. Odkrył ją wpływowy amerykański producent i reżyser Edwin Carewe, który obsadził del Río w swojej niemej komedii „Joanna” (1925).

Carewe zadbał również o odpowiednią reklamę dla wschodzącej gwiazdy – nagłaśniał w prasie niemal każdy jej ruch, a jeszcze przed ekranowym debiutem Dolores obwieścił, że oto do Fabryki Snów przybywa dziedziczka i największa dama w całym Meksyku, podróżująca z kuframi pełnymi drogich szali i kosztowności. Główną dźwignią reklamy stała się również owiana legendą, egzotyczna uroda aktorki. Okrzyknięto ją najpiękniejszą twarzą w Hollywood, cytując słynne słowa Bernarda Shawa, który twierdził, że „dwie najpiękniejsze rzeczy na świecie to Taj Mahal i Dolores del Río”.

Filmowa kariera del Rio w Hollywood rozwijała się niezwykle szybko. Amerykanie zafascynowali się jej nietuzinkową urodą, Dolores była na ekranie charyzmatyczna i pełna klasy. Nie bała się przyjmować filmowych wyzwań, a produkcje z jej udziałem niejednokrotnie wzbudzały skandal w konserwatywnych środowiskach ze względu na odważne, emanujące seksapilem role, wchodzące w konflikt z cenzurą. W filmie Kinga Vidora „Rajski ptak” bohaterka Dolores pływała zupełnie nago. Jak można przewidzieć, scena wywołała szereg kontrowersji i oburzyła strażników moralności z Fabryki Snów. Działało to jednak na korzyść gwiazdy, wokół której osoby powstawał coraz większy rozgłos.

Dolores del Rio filmy - Rajski ptak

Dolores del Rio – film Rajski ptak

W latach 20. i 30. ubiegłego stulecia Dolores del Río była jedną z najlepiej zarabiających oraz najpopularniejszych gwiazd amerykańskiego kina. Wielkim sukcesem w jej karierze okazał się box office’owy hit spod ręki Raoula Walsha pod tytułem „Jaka jest cena sławy” (1926). Dużym poważaniem krytyków cieszyły się również występy aktorki w melodramatach „Zmartwychwstanie” (1927) czy „Ramona” (1928). Kino nieme pozwoliło Dolores del Río przede wszystkim na udowodnienie wszechstronności swego talentu – gwiazda wcielała się w bohaterki o różnym pochodzeniu, statusie społecznym oraz narodowości, a jej filmografia sprzed przełomu dźwiękowego odznacza się sporą różnorodnością gatunkową.

Z Meksyku do Hollywood… i z powrotem

Wraz z rozwojem kinowej kariery wiele działo się także w życiu osobistym aktorki. W 1928 roku Dolores del Río rozwiodła się z Jaimim. Dwa lata później poślubiła amerykańskiego scenografa i projektanta słynnej statuetki Oscara, Cedrica Gibbonsa. Ich małżeństwo przetrwało dziesięć lat. Głośną relacją aktorki pozostawał jej romans z Orsonem Wellesem, z którym spotykała się w latach 1940-1943. Za rozpadem ich związku miała kryć się niewierność legendarnego reżysera. Twórca „Obywatela Kane’a” miał później stwierdzić, że Dolores była „najbardziej ekscytującą kobietą w jego życiu”.

Kryzys w karierze Dolores nastąpił wraz z wprowadzeniem do kina dźwięku i stopniowym wyparciem filmów niemych. Jej akcent był ciężki, a język angielski wciąż niedoskonały. Del Rio spotkał więc ten sam, okrutny los, co wielu wielkich artystów kina niemego, dla których przełom dźwiękowy wiązał się często z gwałtownym zakończeniem kariery.

Dolores del Rio romanse - Orson Welles

Dolores del Rio, Orson Welles i Charlie Chaplin

Dolores del Río wciąż występowała, jednak kino dźwiękowe miało jej do zaoferowania znacznie mniej. Wkrótce aktorka wpadła w sidła do bólu schematycznych i ograniczających ról stereotypowych piękności o egzotycznej urodzie, które znajdując się na dalszym planie, symbolizowały, albo ucieleśnienie najskrytszych męskich pragnień, albo zagrożenie w postaci nieokiełznanego, zatracającego erotyzmu. Del Río niejednokrotnie spotykała się także z napiętnowaniem ze względu na swe pochodzenie. Wobec szerzącej się nietolerancji oraz dyskryminacji ze strony amerykańskich filmowców, a także coraz mniej interesujących ofert filmowych, gwiazda zdecydowała się na powrót do ojczyzny.

Decyzję aktorki motywowało nie tylko rozczarowanie amerykańskim przemysłem filmowym, ale też jej wielka ambicja i duma, a w końcu czynny patriotyzm. Del Río zwyczajnie tęskniła za Meksykiem i chciała wnieść autentyczny wkład w rozwój narodowej kinematografii. Dziś wiemy, jak ważny i nieoceniony był jej udział w procesie rozpowszechniania meksykańskich filmów. Międzynarodowa sława Dolores, jej nietuzinkowy talent, ekranowy magnetyzm, a w końcu fascynująca osobowość i determinacja zwróciły na nią uwagę całego świata. Do historii przeszła jej wielokrotna współpraca z meksykańskim twórcą Emilio Fernándezem m.in. na planie dzieł „Polny kwiat” (1943) oraz „Maria Candelaria” (1944). Ten ostatni film został wyróżniony na pierwszym w dziejach Festiwalu Filmowym w Cannes w 1946 roku.

W 1947 roku Dolores del Rio pojawiła się wyjątkowo w amerykańskim filmie. Był nim „Uciekinier” Johna Forda, gdzie zagrała u boku wielkiego Henry’ego Fondy. Do Hollywood powróciła dopiero po kilkunastu latach, występując wraz z Elvisem Presleyem w produkcji „Płonąca gwiazda” (1960). Wieloletnią nieobecność aktorki w Fabryce Snów tłumaczy się zwykle jej lewicowymi poglądami, które w niechlubnym okresie związanym z Zimną Wojną tzw. czerwonej paniki, budziły często absurdalną podejrzliwość Amerykanów.

Dolores del Rio biografia

Dolores del Rio – „księżniczka Meksyku”

Począwszy od lat 60. Dolores del Rio stopniowo wycofywała się z wielkiego ekranu. Aktorka poświęciła się działalności charytatywnej, a także poślubiła swego ostatniego męża, producenta Lewisa Rileya. Dziś zwykło się ją nazywać „księżniczką Meksyku” dla podkreślenia jej ogromnego wkładu w rozwój i popularyzację narodowego kina. Ukoronowaniem talentu wybitnej Latynoski były trzy nagrody filmowe Ariel, będące odpowiednikiem Oscara, które gwiazda otrzymała kolejno za kreacje w dziełach „Porzuceni” (1945), „Doña Perfecta” (1951) i „El Niño y la niebla” (1953). Ostatnim filmem w jej karierze był „Sanchez i jego dzieci” (1978).

Dolores del Rio była nie tylko znakomitą aktorką obdarzoną wyjątkowym talentem czy ponadczasową ikoną stylu. Miała wspaniały wokal i wybitne zdolności taneczne. Była kobietą o nieprzeciętnej inteligencji oraz empatii, nonkonformistką, a w końcu osobą odznaczającą się temperamentem i wewnętrzną siłą, dzięki którym potrafiła przeciwstawić się panującemu w ówczesnym Hollywood rasizmowi. Do końca pozostała wierna własnym ideałom. Wciąż pozostaje najlepiej rozpoznawalną meksykańską gwiazdą filmową. Odeszła 11 kwietnia 1983 roku w wyniku przewlekłego zapalenia wątroby.

Źródła:

www.goldenblobes.com

D. Telgen, “Notable Hispanic American Women”, Gale Research, 1993.