Hedy Lamarr – 10 faktów z życia aktorki i wynalazczyni

Hedy Lamarr

„Każda dziewczyna może być czarująca. Wszystko, co musi robić, to stać spokojnie i wyglądać głupio” – mawiała ikona lat 30. i 40 ubiegłego stulecia, Hedy Lamarr. Sama udowodniła, że uroda może iść w parze z inteligencją. Zjawiskowo piękną aktorkę uważa się za wynalazczynię metody komunikacji FHSS, która dziś znajduje zastosowanie w nowoczesnych systemach GPS, Bluetooth czy Wi-fi.

1. Hedy Lamarr miała austriacko-żydowskie pochodzenie.

Urodziła się 9 listopada 1914 roku w Wiedniu w majętnej rodzinie bankiera Emila Kieslera i pianistki Gertrudy Kiesler. Jej matka wychowała się w rodzinie żydowskiej, jednak po osiągnięciu pełnoletniości przeszła na katolicyzm i to w tej wierze dorastała Hedy. Już jako mała dziewczynka Lamarr władała czterema językami, opanowała grę na pianinie i taniec, a także wykazywała nadzwyczajne zdolności aktorskie. W wieku 16 lat zapisała się do berlińskiej szkoły dramatycznej Maxa Reinhardta i wkrótce zadebiutowała na wielkim ekranie w filmie Geld auf der Strasse (1930).

2. Jej występ w Ekstazie wywołał obyczajowy skandal.

Hedy Lamarr Ekstaza

Hedy Lamarr – Ekstaza

O Hedy Lamarr zrobiło się głośno po występie w czechosłowackiej produkcji Gustava Machataego Ekstaza (1933). To właśnie w tym filmie aktorka wystąpiła nago w sekwencji rozgrywanej nad jeziorem. Ponadto Hedy Lamarr jako pierwsza kobieta wielkiego ekranu odegrała w nim scenę orgazmu, kreując postać Evy, mężatki dopuszczającej się zdrady. Obraz wywołał skandal obyczajowy na skalę światową – Ekstaza została potępiona przez samego papieża Piusa XI, a Adolf Hitler zakazał jej wyświetlania w Niemczech. Po kilku latach od skandalu film był wyświetlany w Ameryce, lecz w okrojonej wersji pozbawionej kontrowersyjnych scen.

3. Hedy Lamarr uciekła od swego pierwszego męża.

W wieku 19 lat Hedy Lamarr poślubiła apodyktycznego biznesmena Fritza Mandla. Austriak otwarcie popierał ruchy faszystowskie, a także produkował amunicję dla nazistowskich Niemiec. To właśnie pierwszy mąż Hedy zapoznał aktorkę z Benito Mussolinim i Adolfem Hitlerem. Nazizm był sprzeczny z osobistymi przekonaniami Lamarr, więc polityczne powiązania męża i jego chorobliwa zazdrość zaczęły ją szybko męczyć. Mandl próbował nawet wykupić wszelkie dostępne kopie filmu Ekstaza, w którym Hedy pojawiła się nago. Zakazał też żonie dalszego występowania w filmach.

Po czterech latach małżeństwa, które okazało się koszmarem na jawie, kobieta podjęła decyzję o ucieczce. Miała podać środki nasenne gosposi i uciec z własnego domu przez okno. Następnie Hedy przedostała się do Paryża, a stamtąd do Londynu, gdzie poznała szefa wytwórni MGM Louise’a B. Mayera, który poszukiwał nowych twarzy. Lamarr podpisała kontrakt z Mayerem i wspólnie opuścili Londyn udając się do Nowego Jorku. Wkrótce rozpoczęła karierę w Ameryce, zyskując status najpiękniejszej aktorki w Hollywood.

4. Inspiracją do powstania jej nowego nazwiska była Barbara La Marr.

Prawdziwe imię aktorki brzmiało Hedwig Eva Marie Kiesler. Kiedy Hedy podróżowała wspólnie z Louisem B. Mayerem z Londynu do Nowego Jorku, producent zaproponował jej zmianę nazwiska. Przyczyną był powstały wokół Hedwig skandal po jej głośnym występie w Ekstazie – Mayer obawiał się, że zaprzepaści to karierę w Hollywood odkrytej gwiazdy. Tak narodziła się Hedy Lamarr, której wybór nazwiska miał upamiętnić gwiazdę kina niemego Barbarę La Marr. Podobno tę sugestię wysunęła żona Mayera, Margaret Shenberg.

Lamarr Hedy wynalazki

5. Hedy Lamarr jest uznawana za wynalazczynię metody rozpraszania widma w systemach szerokopasmowych, znanej jako FHSS.

Nie dokonała tego jednak sama. Hedy Lamarr istotnie jest autorką idei nowatorskiej metody, lecz brakowało jej zdolności technicznych dla opracowania owej koncepcji w pojedynkę i zwyczajnie potrzebowała pomocy osoby o lepszym wykształceniu. Podjął się tego George Antheil, kompozytor, wynalazca i przyjaciel aktorki, z którym Hedy nawiązała kontakt zupełnie przez przypadek, poszukując informacji na temat powiększania biustu terapią hormonalną.

Pod koniec 1940 roku para wynalazców postanowiła opracować nowy system działania torped sterowanych radiowo. Chcieli uniemożliwić przeciwnikowi możliwość przejęcia kontroli torpedy. Hedy Lamarr zaproponowała, że sygnał sterujący powinien być transmitowany na różnych częstotliwościach. Wcielając ów pomysł w życie George Antheil wykorzystał rolki do pianoli, które doskonale znał ze względu na swój muzyczny zawód. Próba zakończyła się powodzeniem, a duet zarejestrował swój pomysł w urzędzie patentowym, po czym oddał go marynarce wojennej USA. I choć armia początkowo się nim nie zainteresowała, to w latach 50. doszło do jego ponownego rozpatrzenia. Dekadę później wynalazek Hedy Lamarr i George’a Antheila został udoskonalony, a system dziś znany jako FHSS został wdrożony w życie.

Hedy Lamarr mężowie - Samson i Dalila

Hedy Lamarr – Samson i Dalila

6. Największym sukcesem w karierze aktorki okazał się film Samson i Dalila.

Hedy Lamarr zagrała w ponad trzydziestu filmach. Na początku swej kariery występowała w niemieckich, austriackich i czechosłowackich produkcjach, a po wyjeździe do Ameryki zaczęła partnerować takim gwiazdom wielkiego ekranu jak John Garfield (Tortilla Flat), Clark Gable (Gorączka nafty), Spencer Tracy (I Take This Woman) czy James Stewart (Bądź ze mną). Największym sukcesem komercyjnym okazał się dla Hedy nagrodzony dwoma Oscarami za najlepsze kostiumy i scenografię film epicki Samson i Dalila z 1949 roku, którego reżyserii podjął się Cecil B. DeMille.

7. Wielokrotnie udowadniała swoją patriotyczną postawę.

Hedy Lamarr była nie tylko utalentowaną aktorką i bystrą wynalazczynią, ale też osobą ceniącą wartości demokracji, popierającą ruchy pacyfistyczne. Była zdecydowaną przeciwniczką reżimów faszystowskich. Opracowany wraz z Georgem Antheilem system sterowania torpedą został przedstawiony armii Stanów Zjednoczonych, aby pomóc amerykańskiemu wojsku w walce z nazistami. Po odrzuceniu patentu Hedy postanowiła zaangażować się w inny sposób, wykorzystując własną rozpoznawalność – prowadziła sprzedaż bonów wojennych, w efekcie czego zebrała ponad 7 milionów dolarów.

Hedy Lamarr 10 faktów z życia

Hedy Lamrr i Clark Gable

8. Hedy Lamarr opracowała wiele innych wynalazków.

Metoda FHSS nie jest jedynym odkryciem, którego dokonała hollywoodzka gwiazda. Hedy Lamarr eksperymentowała w domowym zaciszu, co często spotykało się ze sprzeciwem jej partnerów, którzy zarzucali aktorce zbyt małe poświęcenie im uwagi i koncentrowanie się jedynie na nauce. „Uważam, że mózgi ludzi są ciekawsze niż ich wygląd” – mawiała Hedy. Lamarr opatentowała pastylkę, która, rozpuszczona w szklance wody, dawała napój o smaku Coca-Coli, pracowała też nad stworzeniem świecącej obroży dla psa. Wiele z jej projektów były dalekie od udanych, ale dziś udowadniają nam jej niezwykłą ambicję, miłość do nauki i chęć poszerzania wiedzy o otaczającym nas świecie.

9. Walczyła z nieuprawomocnionym używaniem jej nazwiska.

W 1998 roku Hedy Lamarr pozwała kanadyjską Corel Corporation za nieautoryzowane użycie jej wizerunku, który firma wykorzystała do reklamy pakietu graficznego CorelDRAW. W celach reklamowych użyto cyfrowej podobizny Hedy, a nie jej zdjęcia, jednak aktorka uznała to za złamanie praw autorskich. Ostatecznie doszło do ugody między dwoma stronami, a Corel uzyskał wyłączne prawo do obrazu na okres 5 lat.

Hedy Lamarr biografia

Hedy Lamarr i Jimmy Stewart

10. Na szerszą skalę została doceniona dopiero po śmierci.

Hedy Lamarr odeszła 19 stycznia 2000 roku. Miała 85 lat. W ostatnich latach o aktorce ponownie jest głośno – w 2014 roku Hedy przyznano pośmiertnie gwiazdę w Alei Sław dla upamiętnienia jej bogatej filmografii. Artystkę wprowadzono również do National Inventors Hall of Fame, będącego galerią amerykańskich wynalazców, którzy wnieśli szczególny wkład w rozwój technologii umożliwiający postęp społeczny i ekonomiczny. Fascynująca biografia Hedy Lamarr porywa kolejne pokolenia doceniające jej aktorski kunszt, a także niezwykły hart ducha oraz inteligencję. W 2017 roku do kin trafił dokument poświęcony życiu artystki Hedy Lamarr: genialna i piękna w reżyserii Alexandry Dean.

Źródła:

Hedy Lamarr, Encyclopedia Britannica, https://www.britannica.com/biography/Hedy-Lamarr. (dostęp: 12.02.21)

Udostępnij “Hedy Lamarr – 10 faktów z życia aktorki i wynalazczyni” swoim znajomym.