„Jezebel” – dzieje grzesznicy według Williama Wylera

Jezebel

Tytuł: Jezebel – dzieje grzesznicy (ang. Jezebel)

Rok produkcji: 1938

Reżyseria: William Wyler

Obsada: Bette Davis, Henry Fonda, George Brent, Donald Crisp, Fay Bainter, Margaret Lindsay i inni

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kiedy film Jezebel w reżyserii Williama Wylera wchodził na ekrany kin, Bette Davis była największą gwiazdą w Hollywood. Podobno miała otrzymać tę rolę jako pocieszenie, gdy odniosła klęskę w staraniach o angaż w Przeminęło z wiatrem. Przegrała wówczas z niezapomnianą w roli Scarlett O’Hary Vivien Leigh. Postać Jezebel była wprost stworzona dla Davis. Jej bohaterka była kobietą niezależną, temperamentną, a przy tym łamiącą konwenanse i stereotypy – tak jak sama Bette.

Poskromienie złośnicy

Twórczość Williama Wylera wciąż intryguje dzięki niebanalnym zestawom portretów psychologicznych jego bohaterów. Zdobywca trzech Oscarów jak mało który reżyser był wnikliwym obserwatorem ludzkiej natury. Tworzył postaci o skomplikowanych i niejednoznacznych charakterach, których losy umieszczał na tle zachwycających scenerii oraz przełomowych historycznie lub społecznie zdarzeń. Bystre oko i zmysł estetyczny Wylera można dostrzec na długo przed jego wielkimi produkcjami pokroju Najlepszych lat naszego życia (1946), Dziedziczki (1949), Rzymskich wakacji (1953) czy Ben Hura (1959). Film Jezebel – dzieje grzesznicy (1938) stanowi najlepszy tego przykład.

Rzecz dzieje się w Nowym Orleanie w przededniu wojny secesyjnej. Grana przez Bette Davis główna bohaterka Julie Marsden to kapryśna młoda panna, skłonna do zwad i skandalu. Julie to z pozoru rozpieszczona dziewczyna, która drwi z zalecających się do niej dżentelmenów, łamiąc przy tym ich rozgrzane serca. W rzeczywistości pod maską panny Marsden skrywa się wrażliwa, porywcza kobieta, zbuntowana przeciw obyczajom konserwatywnego Południa.

Jezebel 1938 film

Temperamentna Julie rani jednakże swym zachowaniem narzeczonego Prestona Dillarda (Henry Fonda), który jest w niej szczerze zakochany. Ich rozłąka sprawi, że Julie dojrzeje i upewni się we własnych uczuciach, co do Prestona. Po jego powrocie nic nie będzie już jednak takie samo, bowiem Dillard zjawi się w rezydencji panny Marsden wraz ze świeżo poślubioną żoną. Jak to często bywa, Julie doceni swój związek z Prestonem, dopiero gdy go utraci…

Wyróżnienia i Przeminęło z wiatrem

Romantyczna historia Williama Wylera zdobyła trzy nominacje do Nagród Akademii: dla najlepszego filmu, muzyki oraz zdjęć. Melodramatyczną ścieżkę dźwiękową do Jezebel skomponował legendarny Max Steiner, a zdjęcia wykonał Ernest Haller.

Oscarem wyróżniono drugoplanową rolę Fay Bainter, grającą ciotkę Belle Bogardus, a także wspaniałą Bette Davis jako Julie Marsden. Była to druga statuetka w jej karierze. Wcześniej Akademia przyznała Bette Oscara za film Kusicielka (1935). Magnetyczna kreacja Bette Davis w Jezebel to z pewnością największy atut tej produkcji. „Królowa Hollywood” wygrywa tu całą gamę emocji, wspinając się na wyżyny aktorskiego kunsztu. Godnie partnerował jej wybitny Henry Fonda, który wnikliwie sportretował postać Prestona Dillarda.

Film Jezebel recenzja

W 2002 roku Amerykański Instytut Filmowy umieścił obraz Williama Wylera na 79. miejscu listy najlepszych amerykańskich melodramatów wszech czasów. Film Jezebel – dzieje grzesznicy w roku swej premiery miał stanowić konkurencję dla rozsławionego Przeminęło z wiatrem (1939). Umiejscowienie akcji na Południu Stanów Zjednoczonych, dla której tło stanowi wojna secesyjna, a także główna bohaterka będąca rozchwianą emocjonalnie, kapryśną panną mówi nam wiele o zamiarach twórców Jezebel, wywołując trafne skojarzenia z ukończonym nieco później arcydziełem Victora Fleminga.

Obu tych produkcji nie sposób porównywać – Przeminęło z wiatrem to zdecydowany zwycięzca, przy którym Jezebel wypada blado, nie tylko ze względu na swoje czarno-białe taśmy. Jednakże w jednym punkcie film Wylera dorównuje produkcji Davida O. Selznicka. Są nim kreacje heroin – Bette Davis i Vivien Leigh stworzyły równie wybitne i zapadające w pamięć portrety głównych bohaterek, za co obie uhonorowano Oscarem. Przeminęło z wiatrem zdobyło w sumie osiem Nagród Akademii i zostało okrzyknięte jednym z najlepszych filmów w historii amerykańskiej kinematografii, a to mówi samo za siebie.

Czerwona suknia Bette

Najbardziej pamiętną sekwencją z Jezebel jest bal debiutantek. Julie ubiera wtedy soczyście czerwoną suknię, będącą symbolem nierządnicy, co robi na przekór tradycji – obyczaj nakazuje bowiem założyć damie białą kreację. Panna Marsden wywołuje swym zachowaniem niemały skandal, upokarzając tym dodatkowo towarzyszącego jej narzeczonego. Ta scena najlepiej oddaje nonkonformizm bohaterki, która zrywa z etykietą konserwatywnego Południa. Scena na balu w ironiczny sposób pokazuje również jak ulotną i słabą jest wartość samej tradycji, którą zachwiać może rzecz tak błaha, jak przywdzianie pięknej sukni o niewłaściwym kolorze.

Jezebel Bette Davis

 

Julie Marsden to kobieta niezwykle odważna, temperamentna i niezależna. Spotęgowane cechy powodują jednak, że nie dostrzega ona własnego egoizmu i krzywdy wyrządzonej osobom, na której jej zależy. Stąd też tytułowy pseudonim Julie – biblijna Jezebel miała symbolizować bezwzględność, seksualną rozwiązłość i zagrożenie dla mężczyzny.

Główna bohaterka Jezebel była idealną rolą dla Bette Davis. Aktorka w życiu prywatnym również odznaczała się niewiarygodną siłą, samodzielnością i swobodą, łamiąc przy tym przyjęte przez Fabrykę Snów kanony ekranowego piękna. Udowodniła, że będąc niezależnym, można osiągnąć sam szczyt. W 1999 roku AFI ogłosił ją drugą największą aktorką w historii kina, umiejscawiając Bette zaraz za Katharine Hepburn.

Jezebel

William Wyler stworzył zachwycający wizualnie film, którego siłą było zobrazowanie z wielką dokładnością mentalności nowoorleańskiej socjety, a także buntowniczej natury młodej kobiety, stojącej u progu emocjonalnej dojrzałości. Jezebel nie jest jednak produkcją zupełnie pozbawioną wad – jej melodramatyczny charakter wydaje się często aż nazbyt sentymentalny i ckliwy. Nie zmienia to faktu, że dzieło Wylera to obraz ponadczasowy, niosący za sobą uniwersalne treści dotyczące konfliktu tradycji z nowoczesnością, a także poświęcenia, którego wymaga od nas silne uczucie.

Literatura:

A. Garbicz, J. Klinowski, Kino, wehikuł magiczny. Podróż pierwsza 1913-1949, Kraków 1981.