Joanne Woodward – nie tylko „pani Newman”

Joanne Woodward

Joanne Woodward – laureatka Oscara za rolę w Trzech obliczach Ewy – to aktorka, która wielokrotnie udowodniła wszechstronność swego talentu. I choć dziś pamiętamy ją głównie jako żonę Paula Newmana i matkę jego trzech córek, to Joanne zapisała się na kartach X Muzy inspirującymi rolami. W swej grze była szczera, a przez to niezwykle przejmująca, nie raz wywołując w widzach łzy wzruszenia. Wniosła do amerykańskiego kina świeżość i naturalny wdzięk, zrywając z mitem ekranowej seksbomby.

Z miłości do kina

Joanne Woodward przyszła na świat 27 lutego 1930 roku w Thomasville w stanie Georgia. Jej ojciec, Wade Woodward, był wiceprezesem wydawnictwa Scribner’s. To matka zaszczepiła w niej pasję do kina. Marzyła, aby w przyszłości córka obrała ścieżkę kariery aktorskiej, a nadane dziewczynce imię miało być wyrazem jej uznania dla jednej z największych gwiazd złotej ery Hollywood, Joan Crawford.

Plotka głosi, że dziewięcioletnia Joanne, uczestnicząc w premierze filmu Przeminęło z wiatrem w Atlancie, miała przedostać się na paradę gwiazd i usiąść na kolanach Laurence’a Oliviera, partnera Vivien Leigh, genialnej odtwórczyni roli Scarlett O’Hary z dzieła Victora Fleminga. Kariera Joanne Woodward sięga jednak u swych początków sceny, a nie ekranu. Już jako nastolatka występowała na deskach lokalnego teatru w Greenville, studiowała też aktorstwo na Uniwersytecie Stanowym Luizjany. Następnie wyjechała do Nowego Jorku, gdzie doskonaliła swój warsztat w słynnym Actors Studio. Interesował ją balet.

Joanne Woodward biografia

Joanne Woodward – Trzy oblicza Ewy

Joanne zaczęła występować w licznych produkcjach telewizyjnych i teatralnych. Latem 1952 roku na korytarzu agencji MCA początkująca aktorka spotkała swojego przyszłego męża i miłość życia, Paula Newmana. W oczekiwaniu na rozmowę z agentem Maynardem Morrisem para została sobie przedstawiona, a Newman miał powiedzieć o nowej znajomej: „Co za nadzwyczajnie ładna dziewczyna”.

Nie musieli długo oczekiwać na ponowne spotkanie – wkrótce współpracowali przy realizacji sztuki Piknik Williama Inge’a. Joanne i Paul od razu zapałali do siebie sympatią. Szybko stali się przyjaciółmi i byli nierozłączni. Z czasem pomiędzy dwójką młodych aktorów zaczęło iskrzyć. Na drodze do ich wzajemnego pożądania stała jednak najtrudniejsza przeszkoda – Paul był żonaty.

Ja cię kocham, a ty z… nią

W grudniu 1949 roku Paul Newman poślubił aktorkę Jacqueline Emily Witte, która wydała na świat trójkę jego dzieci: Scotta, Susan i Stephanie. Macierzyństwo zmieniło Jacqueline. Kobieta zaczęła się dystansować od aktorskiego światka, w który coraz bardziej wnikał jej mąż. Unikała też spotkań towarzyskich i imprez, na których Paul czuł się z kolei jak ryba w wodzie. Godzinami przesiadywał w kawiarniach i barach, mając za towarzyszy artystów, którzy tak samo, jak on traktowali sztukę jako sens istnienia. Joanne Woodward była taka sama i wkrótce stała się nieodłączną towarzyszką wyjść Paula. Jej obecność nasiliła małżeński kryzys z Jacqueline.

Woodward Joanne

Joanne Woodward i Paul Newman

Paul był zafascynowany nowoczesnością, talentem i inteligencją przyjaciółki. Byli w sobie szaleńczo zakochani, ale Newman dość długo wzbraniał się przed zdradą żony. Miał wyrzuty sumienia i szczerze nie chciał porzucać rodziny. Stale odczuwając wstyd wobec osobistej porażki w roli męża i ojca postanowił zawalczyć o prawdziwą miłość.

W oczekiwaniu Joanne nie stroniła od nowych romansów. Przez krótki czas spotykała się m.in. z pisarzem Gore Vidalem czy Marlonem Brando. Od 1954 roku tworzyła już „zakazany” związek z Paulem, również ubolewając nad tym, że rozbija jego rodzinę. Było jej tym ciężej, zważywszy na fakt, że z Jacqueline pozostawały przez pewien czas przyjaciółkami…

Trzy oblicza Ewy

Jednocześnie jej kariera cały czas nabierała rozpędu. Po serii produkcji telewizyjnych Joanne zadebiutowała w westernie z 1955 roku, Count Three and Pray. Jednocześnie odnosiła sukcesy na Broadwayu. Rok później Woodward podpisała długoletni kontrakt ze studiem 20th Century Fox, dla którego wkrótce zagrała w głośnym dramacie Trzy oblicza Ewy (1957).

Obraz Nunnally Johnsona dziś uznawany jest za najważniejszy film w jej karierze – portretując bohaterkę cierpiącą na osobowość mnogą, Joanne stworzyła trzy odrębne i doskonałe kreacje Eve White, Eve Black oraz Jane. Tym samym wykazała, jak wszechstronne posiada uzdolnienia, a jej talent rozbrzmiał w pełni. Za rolę w Trzech obliczach Ewy Joanne uhonorowano jedynym Oscarem w karierze dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. W tym samym roku stworzyła inną ciekawą i barwną rolę jako Leola Boone w dramacie No Down Payment (1957) Martina Ritta.

Joanne Woodward i Paul Newman

Długie, gorące lato

Joanne ponownie zagrała w filmie Ritta, a tym razem był to obraz Długie, gorące lato (1958). Był to pierwszy wspólny film Joanne i Paula Newmana, a w czasie jego realizacji większość ekipy była przekonana, że zakochani w sobie aktorzy już dawno się pobrali. „Byli tak jawnie razem, tak przepięknie blisko” – mówił jeden z aktorów Długiego, gorącego lata, Anthony Franciosa.

Prowadzili namiętny romans i nie kryli swych wielkich uczuć przed paparazzi. Oficjalnie Paul pozostawał w swym pierwszym małżeństwie, choć Jacqueline Witte już dawno straciła nadzieję na zatrzymanie przy sobie męża. Wyraziła zgodę na rozwód. Z Joanne pobrali się 29 stycznia 1958 roku w Las Vegas. W czasie zdjęć do Długiego, gorącego lata Joanne zaszła w ciążę. Szczęśliwi nowożeńcy wyruszyli w podróż poślubną, którą zakończyło tragiczne zdarzenie – druga pani Newman niespodziewanie poroniła. W następnych latach doczekali się z Paulem trzech córek: Elinory, Melissy i Claire.

Pani Newman

Małżeństwo Joanne i Paula z czasem doczekało się określenia, jako „najlepsze w Hollywood”. Tworzyli nowoczesny model rodziny, wyzbyty sztucznych konwenansów, a za to o bezpośrednim sposobie bycia. To przyciągało spojrzenia dziennikarzy, którzy uczynili Newmanów wzorem wierności i prawdziwego uczucia. W rzeczywistości w ich małżeństwie nie brakowało wewnętrznych burz.

W roku ślubu i kilka lat po nim to Joanne była uważana przez krytykę za lepszą aktorkę. Ceniono jej naturalność i dopracowany warsztat, zauważając, że Paul wciąż szuka swej właściwej drogi. Oscara zdobył dopiero w 1986 roku, 28 lat po przyznaniu tej statuetki dla Joanne. Oczywiście, Newman miał za sobą występy w Kotce na gorącym, blaszanym dachu u boku Elizabeth Taylor czy w Bilardziście, ale jego faktyczny triumf naszedł dopiero w drugiej połowie lat 60. za sprawą wybitnych kreacji w takich dziełach jak Nieugięty Luke oraz Butch Cassidy i Sundance Kid.

Joanne Woodward filmy

Z czasem role się odwróciły, a Joanne otwarcie mówiła, że aktorstwo zeszło dla niej na dalszy plan: „Aktorstwo to kariera dla Paula, ale nie dla mnie. Być żoną Paula – oto moja kariera. Nie zapominam o tym ani na chwilę”. Poświęciła się obowiązkom domowym i wychowywaniu dzieci, często sprawując opiekę również nad potomkami Paula z jego poprzedniego małżeństwa.

Newman nie był idealnym ojcem i do końca swych dni stawiał aktorstwo na pierwszym miejscu. I choć kochał swoje dzieci, to poświęcał im zbyt mało czasu, obciążając swoje żony kwestią wychowania. Był „weekendowym tatusiem”, który w dodatku podczas przypływu weny izolował się od rodziny i słynął z ekscentrycznych zachowań. I choć dziś mówi się głównie o wielkim sercu tego wybitnego aktora w kwestii niesienia pomocy innym, to Paul Newman skrywał przed światem drugą twarz – alkoholika, który wcale nie był najlepszym przykładem dochowania wierności.

Burza

„Mam w domu stek, po co będę latać na hamburgera?” – wyznał w jednym z wywiadów Paul, który tymi słowami skomentował swoją wierność wobec Joanne. I faktycznie, Newman nie latał na hamburgera, ale… poleciał na bekon. W czasie zdjęć do filmu Butch Cassidy i Sundance Kid aktor nawiązał płomienny romans z dziennikarką Nancy Bacon.

Ciągle pamiętał o niepowodzeniu pierwszego małżeństwa i postanowił zawalczyć o drugi związek. Joanne przełknęła gorycz zdrady i wybaczyła Paulowi. W tym kontekście ich małżeństwo może faktycznie uchodzić za „najlepsze”: przetrwało ono przez 50 lat mimo niedoskonałości i zgrzytów. „Od samego początku Paul i ja mieliśmy pewną przewagę: staliśmy się dobrymi przyjaciółmi, zanim zostaliśmy kochankami” – mówiła Joanne.

Joanne Woodward aktorka

Joanne Woodward – Długie, gorące lato

Przez całe ich małżeństwo Joanne musiała znosić jeszcze inne upokorzenia. Z czasem w prasie nie szczędzono zgryźliwych uwag wobec jej wyglądu – to Paul był „piękniejszą” częścią ich związku. Zachwyt nad jego błękitnym spojrzeniem, świetną sylwetką i klasycznymi rysami twarzy stanowił przeciwieństwo dla urody Joanne, o której mówiono, że raz potrafi wyglądać naprawdę zjawiskowo, aby za chwilę przybrać wizerunek zmęczonej pani domu.

Takie komentarze musiały boleć, były też niesprawiedliwe. Naturalna i nowoczesna uroda Joanne Woodward odbiegała od ówczesnych standardów Hollywood, ale z perspektywy czasu budzi podziw i prawdziwy zachwyt. Joanne była piękna, lecz jej wizerunek burzył dotychczasowy mit amerykańskiej seksbomby.

X Muza

Choć Joanne postanowiła poświęcić się pracy w domu i wychowaniu dzieci, to wciąż nie opuszczała świata filmu i, co istotne, tworzyła wiele wyśmienitych kreacji, pokazujących, że wewnątrz nadal pozostała wielce utalentowaną artystką. Często grała u boku swego męża, jak na przykład w Widoku z tarasu (1960), Paryskim bluesie (1961), Nowym rodzaju miłości (1963) czy Zwycięstwie (1969). (zob. Top 10 – filmy z Paulem Newmanem i Joanne Woodward)

Joanne Woodward 2020

Joanne Woodward – Rachelo, Rachelo

Kiedy Paul Newman postanowił stanąć za kamerą i podjąć się reżyserii, Joanne grała w jego produkcjach role pierwszoplanowe. Tak było w wypadku słynnego dramatu Rachelo, Rachelo (1968), w którym aktorka wcieliła się w postać samotnej, lecz wciąż liczącej na miłość nauczycielki, za którą została nagrodzona Złotym Globem.

Na uwagę zasługują też rewelacyjne portery samotnych matek z kolejnych dramatów wyreżyserowanych przez Newmana – Bezbronne nagietki (1972) i Szklana menażeria (1987). Ten ostatni to jedna z wielu ekranizacji wybitnej sztuki Tennessee Williamsa z 1945 roku. Bohaterki Joanne budziły wzruszenie i były przeważnie naznaczone osobistym dramatem, co ważne, przy wykorzystaniu problemów najprostszych ludzi.

Joanne Woodward, choć w większości pracowała u boku męża, to zagrała też w kilku ważnych produkcjach bez jego udziału. Warto przypomnieć melodramat Jak ptaki bez gniazd (1960) z Marlonem Brando, dramat Kobieta na lato (1963), western komediowy Hazardziści z Teksasu (1966) z Henrym Fondą czy Letnie życzenia, zimowe marzenia (1973). W 1990 roku Joanne wystąpiła ponownie z Paulem w pięknym filmie Pan i Pani Bridge. Trzy lata później zagrała jako Sarah Becket w głośnym dziele Jonathana Demme’a podejmującym tematykę choroby AIDS – Filadelfia.

We wrześniu 2008 roku zmarł Paul Newman. Aktor odszedł w otoczeniu najbliższych w ukochanym domu w Westport. Joanne mieszka tam do dziś. Po śmierci Olivii de Havilland Joanne Woodward pozostaje najstarszą z laureatek Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej.

Literatura:

S. Levy, Paul Newman. Biografia, przeł. A. Czwojdrak, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2013.

N. Blumber, Joanne Woodward, 20.06.14, <https://www.britannica.com/biography/Joanne-Woodward>.