Kim Novak – słynna Madeleine z “Zawrotu głowy”

Kim Novak

Kim Novak w filmie Pal Joey

Kim Novak była ulubienicą amerykańskiej widowni drugiej połowy lat 50. ubiegłego wieku. Piękna blondynka konkurowała z samą Marilyn Monroe o tytuł największej ikony seksu tamtego okresu. Rozgłos wokół Novak nie trwał jednak długo. Już w latach 60. zaczęto angażować ją do drugorzędnych produkcji, a media traciły zainteresowanie jej osobą. Według krytyków aktorka była obdarzona wielkim talentem, jednak nie miała zbyt wielu okazji do jego ukazania. Przedstawiamy koleje życia niedocenianej gwiazdy Złotej Ery Hollywood: Kim Novak.

Mała Marilyn

Kim Novak przyszła na świat 13 lutego 1933 roku w Chicago jako Marilyn Pauline Novak. Późniejsza aktorka wychowała się w katolickiej rodzinie o czeskich korzeniach. Jej matka była pracownicą fabryki, a ojciec nauczycielem historii.

Jako mała dziewczynka, Kim nie marzyła o zostaniu gwiazdą filmową – chciała być artystką, której obrazy byłyby znane na całym świecie. Novak w młodzieńczych latach udało się nawet wygrać dwa stypendia w prestiżowym Chicago Art Institute. Przygodę z aktorstwem rozpoczęła będąc modelką. W czasie zdjęć w Los Angeles zadebiutowała niewielką rolą w filmie RKO Pictures Francuska linia (L. Bacon, 1954). Wkrótce została dostrzeżona przez agenta Columbia Pictures, z którym to studiem podpisała długotrwały kontrakt. Wtedy też zmieniła imię na Kim – niechętnie, lecz pod przymusem wytwórni.

Gwiazda i seksbomba

Rozpoczęcie współpracy z Columbia było jednoznaczne z uzyskaniem przez Kim Novak statusu wschodzącej gwiazdy Hollywood. Columbia poszukiwało nowej twarzy o blond włosach i seksownej sylwetce, aby zrobić konkurencję 20th Century-Fox, które miało w swych szeregach Marilyn Monroe. Kim Novak okazała się idealną kandydatką na konkurentkę Monroe. Męska część widowni od razu ją pokochała, a kobiety pragnęły się do niej upodobnić. Od tej pory jej wizerunek był kreowany na typową amerykańską seksbombę.

Kim Nowak

Kim Novak w filmie Picnic

Pierwszym filmem Novak był Fałszywy krok (Pushover, R. Quine, 1954) – film noir, w którym wystąpiła u boku Freda MacMurray’a oraz Phila Carey’a. Za swoją pierwszą ważniejszą rolę zdobyła przychylne recenzje. W tym samym 1954 roku aktorka zagrała w komedii Niefortunny rozwód (Phffft, M. Robson), za co otrzymała Złoty Glob dla najbardziej obiecującej nowej aktorki. Na ekranie partnerował jej legendarny Jack Lemmon. Następną produkcją z udziałem Kim Novak było 5 Against the House (P. Karlson, W. Chang, 1955).

Za sprawą tych trzech filmów dla Columbii o Kim zrobiło się głośno. Zaczęto przydzielać jej role u boku największych amantów kina tamtego okresu. W 1955 roku wystąpiła wraz z Williamem Holdenem w nagrodzonym dwoma Oscarami Pikniku (Picnic, J. Logan). Akcja filmu toczy się w małym miasteczku w Kansas, do którego w czasie corocznego pikniku przybywa młody Hal Carter (William Holden), wprowadzając chaos do spokojnego życia mieszkańców. Za rolę Madge, Kim uzyskała nominację do nagrody BAFTA jako najlepsza aktorka zagraniczna. Produkcja okazała się kasowym hitem.

W tym samym roku Novak zagrała z Frankiem Sinatrą w filmie Otto Premingera Złotoręki (The Man with the Golden Arm, 1955), opowiadającym historię „Złotorękiego” Frankiego, byłego narkomana, który po odwyku i wyjściu z więzienia postanawia zmienić swoje życie. Na drodze do szczęścia stają jednak byli znajomi oczekujący na jego powrót do narkotykowego biznesu. Kolejnym filmem z udziałem Kim Novak były Ostatnie akordy (The Eddy Duchin Story, G. Sidney, 1956). Była to produkcja biograficzna o pianiście Eddym Duchinie, w której Novak zagrała ukochaną artysty.

Kim Novak biografia

Kim Novak w filmie Czarna magia na Manhattanie

1957 rok przyniósł aktorce tytułową rolę w Jeanne Eagels (G. Sidney). Wtedy też Novak zagrała w cieszącej się dużym powodzeniem produkcji muzycznej Kumpel Joey (Pal Joey, G. Sidney) obok Rity Hayworth i Franka Sinatry. Główny bohater filmu, tancerz Joey Evans, nawiązuje romans z bogatą wdową, pragnąc zdobyć pieniądze od kochanki na własny klub nocny. Jego plany krzyżują się, gdy spotyka początkującą chórzystkę Lindę, dla której traci głowę.

Kolejny rok wypełniła współpraca Kim z Jamesem Stewartem. Aktorski duet wystąpił razem w dwóch obrazach: Czarna magia na Manhattanie oraz Zawrót głowy. Czarna magia na Manhattanie (Bell Book and Candle, R. Quine, 1958) to film z pogranicza gatunków fantasy i komedii romantycznej. Opowiada on o obdarzonej w nadnaturalne zdolności Gillian Holroyd, zauroczonej w swoim sąsiedzie. Planuje ona zaczarować mężczyznę, jednak jej moce zaczynają odmawiać posłuszeństwa. Film był nominowany do Nagród Akademii i Złotego Globu.

Zawrót głowy – najsłynniejszy film Kim Novak

1958 rok zaowocował współpracą z Alfredem Hitchcockiem. Zawrót głowy (ang. Vertigo) był bez wątpienia najważniejszym filmem w karierze Kim Novak, jednocześnie będąc największym z arcydzieł Hitchcocka w ogóle.

Kim Novak Vertigo

Kim Novak w filmie Vertigo

 

Kim Novak w Zawrocie głowy została obsadzona w dwóch rolach: Madeleine Elster i Judy Barton. Podwójna kreacja doskonale pokazuje wszechstronność talentu aktorki, która doskonale sprawdziła się zarówno jako hipnotyzująca i nieodgadniona Madeleine, jak i wulgarna Judy.

Kim Novak po latach od premiery przyznała, że identyfikowała się z główną bohaterką filmu. W 2013 roku ponownie obejrzała Zawrót głowy, po czym wyjawiła swoje odczucia, co do własnej gry: „Byłam naprawdę rozczarowana. Obie postacie były przesadzone. Będą zawsze pamiętać mnie w Zawrocie głowy i nie jestem w tym dobra, ale nie mogę się obwiniać, ponieważ jest kilka scen, w których byłam wspaniała”.

Stopniowe rozstanie z X muzą

Krótko po premierze Zawrotu głowy kariera Kim Novak zaczęła zwalniać tempo. Zanim to jednak nastąpiło, aktorka zdążyła stworzyć bardzo dobrą rolę w dramacie W środku nocy (Middle of the Night, D. Mann, 1959). Zdaniem samej Novak kreacja młodej recepcjonistki Betty uwikłanej w skomplikowaną relację z pracodawcą, była jej najwybitniejszym aktorskim osiągnięciem w całej karierze.

Początek lat 60. był zapowiedzią rychłego kryzysu w karierze Kim Novak. Do filmów z jej udziałem z lat 1960-1965 należą m.in. Obcy, gdy się spotykają (R. Quine), Chłopcy wychodzą na noc (M. Gordon), Pocałuj mnie głuptasie (Billy Wilder) czy Miłosne przygody Moll Flanders (T. Young).

Po 1965 roku Novak zaczęła wycofywać się z filmowego świata i odcinać od Hollywood. Grała sporadycznie, często dalszoplanowe role. Przyczynę stanowiło coraz mniejsze zainteresowanie mediów i krytyków osobą aktorki. Pod koniec szóstej dekady ubiegłego wieku szablonowa seksbomba z czasów Złotej Ery Hollywood nikogo już nie interesowała. Na ekrany wkroczyła nowa generacja aktorów, łamiąca schematy i przyjęte dotychczas kanony filmowego piękna. Sama Novak utrzymuje jednak, że podjęła taką decyzję ze względu na swoje odwieczne marzenie zostania artystką.

Kim Novak wystąpiła jeszcze w kilku filmach przed oficjalnym zakończeniem kariery, a były to między innymi Legenda Lylah Clare (R. Aldrich, 1968), Wielki skok na bank (H. Averback, 1969), Różne drogi szaleństwa (F. Francis, 1973), Pęknięte lustro (G. Hamilton, 1980) i Dzieci (T. Palmer, 1990). Ostatnim filmem Kim był Wychodząc z mroku (M. Figgis, 1991).

Kim Novak operacje plastyczne

Kim Novak na gali rozdania Oscarów w 2014 r.

Kim Novak dziś: poetka i malarka, czyli po prostu artystka

Po 1991 roku Kim Novak postanowiła całkowicie wycofać się ze srebrnego ekranu. Aktorka tymi słowami wyjaśniła swoją decyzję: „Odwróciłam się od udanej i lukratywnej kariery, aby określić, kim jestem i co naprawdę chcę dać i wziąć z życia. Przeniosłam się do domu na klifie wzdłuż dzikiego wybrzeża Big Sur w Kalifornii, aby stworzyć styl życia w harmonii z naturą, łącząc go z moją miłością do malowania i pisania poezji”.

Przez wiele lat Kim Novak wiodła spokojne życie z drugim mężem, weterynarzem Robertem Malloyem, z którym była związana od 1976 roku. Mieszkali wspólnie z ukochanymi psami i końmi w południowym Oregonie. Byli jak dwie bratnie dusze, a ich blisko 45-letni związek opierał się na wzajemnym zrozumieniu, wsparciu, głębokiej miłości i szczerej przyjaźni. 18 grudnia 2020 roku Kim podzieliła się ze swymi fanami smutną informacją o śmierci swego ukochanego. „Teraz muszę się nauczyć, jak zadowolić się tymi wszystkimi niesamowitymi, niezapomnianymi wspomnieniami” – napisała gwiazda.

Kim cały czas realizuje się artystycznie: pisze wiersze i dużo maluje (akwarelą, olejami i pastelami). Jej obrazy są utrzymane w estetyce surrealizmu i impresjonizmu. Novak rzadko udziela się publicznie, a gdy zjawiła się w 2014 roku na 86. gali rozdania Oscarów, spotkała się z falą krytyki, której długo nie mogła przeboleć: przyczyną była operacja plastyczna, której się poddała. W jej wyniku twarz aktorki znacznie się zmieniła, a niektórzy komentujący wprost wyrażali swoją opinię, że gwiazda się oszpeciła. Było to tym większym ciosem dla gwiazdy, gdyż Kim od lat choruje na ciężką depresję.

Kim Novak na własnej stronie internetowej tak komentuje swoją artystyczną działalność i chęć dzielenia się nią ze światem: „Przeżyłam długie, bogate życie, a cuda natury pozwoliły moim oczom zachować niewinność, by doświadczać rzeczy po raz pierwszy. Jest tak wiele życia, które wciąż mnie głęboko dotyka, a jeśli mogę dotknąć kogoś po drodze, na swój sposób, nie wyobrażam sobie lepszej nagrody”.

Źródła:

1. www.kimnovakartist.com

2. T. Shales (October 14, 1996), Kim Novak: No Fear of Falling, “The Washington Post”, Retrieved February 27, 2014.

3. K. Turnquist (July 31, 2010), Interview with actress Kim Novak, who lives in Oregon and is revisiting her cinematic past, “The Oregonia” Retrieved November 5, 2011.