Najlepsze filmy Charliego Chaplina – Top 20 produkcji

Charlie Chaplin to niekwestionowany geniusz kina. Jego słodko-gorzkie komedie bawią i wzruszają nas do dziś, pozostawiając po sobie ciekawe refleksje i morały. W historii X Muzy słynny komik zapisał się dzięki wykreowaniu figury Włóczęgi o charakterystycznym wąsie, laseczce, meloniku, za dużych spodniach i rozdeptanych butach. Wizerunek ten na dobre wtopił się w popkulturę, czyniąc z Chaplina jedną z najbardziej rozpoznawalnych osobowości o wymiarze historycznym. Oto 20 najlepszych filmów komika, ekranowego poety i romantyka. W większości stanowią one kanon arcydzieł światowego kina.

Najlepsze filmy Charliego Chaplina

 

1. Gorączka złota (1925) – The Gold Rush

Filmy Chaplina - Gorączka złota

To właśnie Gorączka złota uchodzi za największe artystyczne osiągnięcie Charliego Chaplina. Legendarny komik igra tu z konwencją kina przygodowego, a także snuje wzruszającą i przezabawną opowieść z wątkiem romantycznym. Arcydzieło kina niemego obfituje w liczne gagi jak słynny „taniec bułeczek” Chaplina czy spożywanie przez wygłodniałego bohatera potrawki z… buta. Do historii przeszła również komiczna scena, w której towarzysz Charliego bierze go za kurczaka i postanawia upolować.

Tramp – jak zwykle w swym nieodzownym stroju, meloniku i laseczce – wyrusza na pełną trudów wyprawę w czasie gorączki złota. W przeciwieństwie do innych poszukiwaczy złoto w zasadzie go nie interesuje i Charlie błąka się jedynie po zimowych krajobrazach Kanady. Z czasem powraca do miasta, gdzie poznaje piękną Glorię, flirtującą z klientami pracownicę tamtejszego baru. Tramp zakochuje się w dziewczynie i postanawia zawalczyć o jej uczucie.

2. Światła wielkiego miasta (1931) – City Lights

Charlie Chaplin filmy - Światła wielkiego miasta

To arcydzieło stanowiło istny hołd Chaplina dla kina niemego. Światła wielkiego miasta są dynamiczną, słodko-gorzką komedią, którą ogląda się z niebywałym zachwytem nawet po upływie dziewięćdziesięciu lat. Produkcja pełna zwrotów akcji jest po prostu tworem doskonałym i esencją Chaplinowskiego stylu, która wywołuje w widzach zarówno łzy śmiechu, jak i wzruszenia. Charlie nakręcił Światła wielkiego miasta cztery lata po przełomie dźwiękowym w kinie. Jego obraz stanowi więc pożegnanie z niemą epoką, będącą najczystszą manifestacją sztuki filmowej.

Pewnego dnia Charlie Włóczęga spotyka na swej drodze piękną, niewidomą kwiaciarkę, do której od razu zaczyna żywić wielkie uczucie. Tramp, udając milionera, postanawia zdobyć ukochaną i pomóc jej w trudnej życiowej sytuacji. Postanawia znaleźć pracę, aby sfinansować operację wzroku dziewczyny. Nie będzie to jednak zadanie proste… Światła wielkiego miasta zapisały się w historii kina wieloma kultowymi sekwencjami i gagami, a do jednych z najpopularniejszych należą sceny próby samobójczej bogatego przyjaciela Włóczęgi, jego pojedynek bokserski czy przepiękne, wzruszające zakończenie ze zbliżeniem niewinnej, uśmiechniętej twarz Charliego.

3. Dzisiejsze czasy (1936) – Modern Times

Filmy Charliego Chaplina - Dzisiejsze czasy

Tym niezwykle aktualnym arcydziełem Charlie Chaplin zerwał z tradycją kina niemego. Na początku filmu słyszymy głos dyrektora fabryki, w której pracuje nieodzowny bohater Chaplina. On sam wykonuje też w filmie słynną piosenkę „Titina”. Dzisiejsze czasy demaskują liczne paradoksy współczesności, niesprawiedliwości społeczne, a także dramat człowieka XX wieku, nieumiejącego odnaleźć się w narzuconym pędzie życia i umaszynowieniu wszelkich jego aspektów.

Charlie jest robotnikiem w fabryce, który z powodu pracy ponad siły niejako sam zamienia się w kolejną z obsługiwanych przez siebie maszyn. Miesza mu się w głowie i trafia do szpitala psychiatrycznego. Po wyjściu z zakładu zostaje mylnie wzięty za organizatora protestu politycznego i aresztowany. Kiedy Włóczęga w końcu odzyskuje wolność, woli znów powrócić za kraty, gdzie ma przynajmniej zapewnione pożywienie i ciepły nocleg. Jego los odmienia jednak spotkanie osieroconej, młodej dziewczyny (w jej roli Paulette Goddard), z którą zapragnie stworzyć wymarzone domostwo.

4. Dyktator (1940) – The Great Dictator

Chaplin filmy - Dyktator

Najlepszy film dźwiękowy Charlesa Chaplina, będący jednocześnie jego pierwszym w pełni mówionym obrazem. Dyktator to pamflet na ideologię faszystowską – parodii ulegają w nim historyczne postacie Adolfa Hitlera (filmowego Adenoida Hynkela, przywódcy Tomanii) i Benito Mussoliniego (ekranowego Benzino Napaloniego, władcy Bakterii). Chaplin wykreował w swym legendarnym arcydziele podwójną kreację Hynkela oraz żydowskiego fryzjera, który przez wizerunkowe podobieństwo zostaje mylnie wzięty za Führera.

Dyktator to nie tylko ironiczna komedia, ale też swoiste zmierzenie się przez Chaplina z ogólnym mitem kultu jednostki oraz zagrożeniami, jakie niesie za sobą chęć zawładnięcia światem. Do historii przeszły namiętne przemowy Chaplina wzorowane na ekspresji samego Hitlera, a także sugestywna scena tańca z globusem. „Gdybym wiedział o rzeczywistych potwornościach niemieckich obozów koncentracyjnych, nie mógłbym nakręcić Dyktatora, bo nie byłbym w stanie kpić z ludobójczego obłędu hitlerowców” – przyznał sam Chaplin w autobiografii z 1964 roku.

5. Brzdąc (1921) – The Kid

Charlie Chaplin najpopularniejsze filmy - Brzdąc

To zapewne najsłynniejsze arcydzieło Chaplina i zarazem najpiękniejsza historia obok Świateł wielkiego miasta, jaką po sobie pozostawił. Brzdąc to niezwykle wzruszająca opowieść o Włóczędze znajdującym porzucone niemowlę. Tramp postanawia zaopiekować się dzieckiem, a z czasem narodzi się w nim silna, ojcowska miłość.

Z wiekiem chłopczyk uczy się od Charliego życiowej zaradności, gotowania i pracy, którą wykonuje ze swym opiekunem. Dziecko wybija okna sąsiadów, aby przybrany ojciec mógł za opłatą naprawiać zniszczone szyby. W rolę chłopca wcielił się niezapomniany Jackie Coogan. Brzdąc uświadamia istotę rodzicielskiej miłości, wykraczającego daleko poza więzy krwi.

6. Cyrk (1928) – The Circus

Filmy Charlie Chaplin - Cyrk

Cyrk jest raczej niedocenionym dziełem Charliego Chaplina, w którym artysta ponownie uraczył nas nieśmiertelnym humorem i romantycznym wątkiem. Włóczęga otrzymuje zatrudnienie w cyrku, gdzie szybko staje się główną atrakcją komediową. Sekret Charliego tkwi w tym, że nie zdaje on sobie sprawy z własnej śmieszności i nieświadomie tworzy satyryczne scenki. Wkrótce Tramp zakochuje się w uroczej woltyżerce, która nie odwzajemnia jego uczuć.

Najistotniejszym z dzisiejszego punktu widzenia okazuje się zakończenie, które daje nam najbardziej wyraziste świadectwo niezależności Chaplinowskiego Włóczęgi. Charlie rezygnuje z dalszej podróży z cyrkiem i samotnie odchodzi charakterystycznym dla siebie krokiem w przeciwnym kierunku. W postać Trampa zawsze wpisane były samotność i (z definicji) włóczęgostwo.

7. Światła rampy (1952) – Limelight

Filmy Chaplina spis - Światła rampy

To sentymentalna opowieść, w której Chaplin żegna się z postacią Włóczęgi, mierzy z tematem przemijalności sławy, a także snuje osobiste rozważania nad sensem istnienia. Fascynujące i piękne Światła rampy opowiadają nam o postaci Calvero – dawnego komika i niegdyś największej gwiazdy estrady, dziś popadającego w alkoholizm. Artysta ratuje przed samobójczą śmiercią sąsiadkę, młodą Therezę (Claire Bloom), którą postanawia się zaopiekować. Wkrótce na jaw wychodzi, że dziewczyna jest byłą baletnicą, a z pomocą Calvero znów może odnieść sukces. „Wszyscy jesteśmy amatorami. Za krótko żyjemy, by być kimś innym” – mówi z ekranu Charles Chaplin.

8. Pan Verdoux (1947) – Monsieur Verdoux

Filmy Charliego Chaplina lista - Pan Verdoux

Pan Verdoux to obraz przesiąknięty autoironią, a także czarnym, niemal makabrycznym humorem. W miejsce nowego bohatera Charlie Chaplin wykreował figurę seryjnego mordercy. Henri Verdoux to były bankier, który z dnia na dzień traci dobrą posadę. Aby utrzymać swoją chorą żonę i synka mężczyzna, postanawia w tajemnicy przed rodziną rozkręcić osobliwy biznes – żeni się z bogatymi, starszymi kobietami, które następnie morduje i dziedziczy po nich spadek. Plan pana Verdoux odnosi skutek, do czasu, kiedy jedna z krewnych jego ofiar rozpoznaje go w restauracji… Historia bazuje na prawdziwych losach zabójcy Henriego Landru, a także pomyśle Orsona Wellesa.

9. Pieskie życie (1918) – A Dog’s Life

Najlepsze filmy Chaplina

To przeurocza komedia Charliego Chaplina, w której mistrz po raz pierwszy obdarzył swego bohatera dużym pokładem empatii i wrażliwości. Tytuł Pieskie życie ma znaczenie dwojakie – z jednej strony to ironiczne określenie losu bezdomnego Włóczęgi, a z drugiej nawiązanie do filmowego zdarzenia. Tramp znajduje bowiem szczeniaczka, którego chroni przed pozostałymi agresywnymi psami. Dzieli się z nim pożywieniem i zabiera do tanecznego klubu, gdzie spotykają nieśmiałą piosenkarkę (Edna Purviance). Charliego i pieska połączy fascynująca więź, a sam czworonożny przyjaciel okaże się bohaterem całej historii.

10. Pielgrzym (1923) – The Pilgrim

Chaplina filmy - Pielgrzym

Zbiegły z zakładu karnego więzień zbyt pochopnie przywłaszcza strój duchownego, aby nie zostać rozpoznanym przez policję, a lokalna społeczność myśli, że jest on nowym księdzem, którego przybycia oczekuje parafia. Brzmi znajomo? Nie, to nie Boże ciało Jana Komasy. Na identyczny pomysł – jako pierwszy – wpadł geniusz kina Charles Chaplin w dziele Pielgrzym. Ciekawe jest to, że bohater jego niemej komedii również zostaje zmuszony do odprawienia mszy, nie mając ku temu faktycznych kompetencji, co daje osobliwy i przezabawny efekt. Trochę dużo tych „przypadkowych” podobieństw…

11. Król w Nowym Jorku (1957) – A King in New York

Arcydzieła Chaplina - Król w Nowym Jorku

Król w Nowym Jorku to przedostatni film zrealizowany przez Chaplina i ostatni, w którym artysta gra główną rolę. Ten gorzki komediodramat ukazuje skomplikowane losy króla Estrovii, przybyłego do Nowego Jorku po kryzysie we własnej monarchii. Król Shadov zostaje wciągnięty w serię przebiegłych i dezorientujących zdarzeń, które w końcu doprowadzą do podejrzewania go o sympatie komunistyczne. Tym samym film Chaplina stanowi dosadny komentarz do skandalu z własnego życia prywatnego i absurdalnego posądzenia go o prosowieckie skłonności.

12. Imigrant (1917) – The Immigrant

Chaplin Charlie filmy - Imigrant

To jedna z najlepszych krótkometrażówek Charliego Chaplina. Imigrant przedstawia ciężką przeprawę ludzi marzących o ziszczeniu amerykańskiego snu, a także ich trudne losy już po przybyciu do USA: poszukiwanie zatrudnienia i próbę odnalezienia się w nowej kulturze. W prześmiesznych tarapatach imigranta Charliego towarzyszy mu poznana na statku dziewczyna (Edna Purviance), z którą połączy go romantyczna więź. Sam artysta również przybył z Anglii do Ameryki – trudne warunki podróży imigrantów, które zostają wyśmiane w dziele, były zapewne mu bliskie.

13. Charlie żołnierzem (1918) – Shoulder Arms

Filmy z Chaplinem - Charlie żołnierzem

Chaplin gra tu nieporadnego żołnierza z płaskostopiem, który śni o swoich wielkich zasługach dla kraju w czasie I wojny światowej – w swym marzeniu zostaje on narodowym bohaterem, rozbrajając w pojedynkę siły nieprzyjaciela. Wojenna komedia Charlie żołnierzem przedstawia w krzywym zwierciadle trudne warunki panujące w okopach, jak np. powódź zalewającą posłania żołnierzy. Z drugiej strony Chaplin demitologizuje ideał zasłużonego dla kraju bohatera, pokazując wyjątkowo niezdarnych członków armii.

14. Charlie włóczęga (1916) – The Vagabond

Filmy z Charlie Chaplinem - Charlie włóczęga

To jedna z najśmieszniejszych krótkometrażowych produkcji Charliego Chaplina. Charlie włóczęga opowiada o wędrownym skrzypku, który przypadkowo natrafia na tereny cygańskiego taboru. Tam spotyka maltretowaną dziewczynę (Edna Purviance), której od lat nieskutecznie poszukuje jej bogata rodzina. Skrzypek ratuje młodą kobietę przed porywaczami i zamieszkuje z nią w jednym z wozów. Wkrótce okolicę odwiedza malarz, którego olśniewa uroda dziewczyny. Postanawia namalować jej portret, a niedługo później dzieło trafia na licytację. Obraz dostrzega zatroskana matka.

15. Spokojna ulica (1917) – Easy Street

Komedie Chaplina - Spokojna ulica

Spokojna ulica bawi do łez nawet współczesnego odbiorcę. Obok Chaplina, świetną kreację stworzył tu stały antagonista jego krótkometrażowych filmów – Eric Campbell. Easy Street to najniebezpieczniejsza dzielnica miasta, na której postrach sieje pokaźnych rozmiarów rzezimieszek, nokautujący każdego przybyłego policjanta. W tym samym czasie Tramp wiedziony melodią odwiedza misję, w której poznaje uroczą dziewczynę (Edna Purviance). Charlie doznaje uduchowienia i postanawia nawrócić się na właściwą drogę. Podejmuje się pracy policjanta i trafia, jakżeby inaczej, prosto na Easy Street, a to doprowadzi do niejednej komicznej sceny z jego udziałem.

16. Lichwiarz (1916) – The Pawnshop

Charlie Chaplin komedie - Lichwiarz

To zabawna i energiczna krótkometrażówka Chaplina, znana również pod alternatywnym tytułem Charlie w lombardzie. Główny bohater to najgorszy pracownik o jakimkolwiek można byłoby pomyśleć – przychodzi do lombardu spóźniony, a przez swoje roztargnienie i nieporadność tworzy same kłopotliwe sytuacje. Charlie irytuje swojego szefa i toczy bój ze znienawidzonym współpracownikiem, stale kopiąc się z nim po pośladkach.

Do historii przeszła komiczna scena wyceny budzika, kiedy to bohater niszczy przyniesiony sprzęt wprost na oczach klienta. W Lichwiarzu nie brak zachwycających gagów, jak w scenach huśtania się na drabinie, zmywania naczyń czy próby spożycia wypieków od uroczej dziewczyny, do której wzdycha Charlie. Ostatecznie ratuje on lombard przed atakiem złodzieja i zostaje triumfującym wybawcą całej załogi przybytku.

17. Charlie bokserem (1915) – The Champion

Chaplin komedie - Charlie bokserem

Ta fantastyczna komedia pokazuje zmagania Włóczęgi z walką o tytuł mistrza boksu. W czasie jednego ze spacerów Charlie postanawia spróbować swych sił, jako bokser. Widząc jak wynoszone są coraz to mocniej pokiereszowane ciała swych poprzedników, Tramp postanawia posunąć się do drobnego oszustwa – umieszcza w swej rękawicy… podkowę. Nokautuje dotychczasowego ulubieńca trenera i otrzymuje ofertę zostania zawodowym bokserem. Charlie rozpoczyna serię treningów przygotowujących go do ostatecznej walki. W międzyczasie podkochuje się w córce trenera (Edna Purviance), która kibicuje mu w przygotowaniach. Charlie bokserem to obraz warty uwagi, a jego seans nie będzie czasem straconym.

18. Nieroby (1921) – The Idle Class

Najlepsze komedie Chaplina - Nieroby

Tym razem Chaplin wcielił się w podwójną rolę – Włóczęgi i bogatego męża zaglądającego do kieliszka. Obaj panowie są do siebie oczywiście bardzo podobni, a nieświadoma pomyłki żona, bierze Charliego za swego partnera. Najlepszy gag z filmu Nieroby? To z pewnością scena, w której mąż odczytuje list kobiety z deklaracją, że odchodzi i nie zamierza wracać, dopóki on nie przestanie pić.

Mężczyzna staje tyłem do kamery, w tle słyszymy dramatyczną muzykę, a sylwetką męża zaczynają wstrząsać drgawki. Jesteśmy przekonani, że pogrąża się on w istnej rozpaczy. Nic bardziej mylnego – już za chwilę widzimy, że ramiona męża trzęsą się od… shakera, z którego pomocą przygotowuje kolejnego drinka.

19. Charlie na kuracji (1917) – The Cure

Filmy Chaolina ranking - Charlie na kuracji

To jedna z nielicznych okazji, gdzie możemy zaobserwować Chaplina grającego zamożnego eleganta. Oczywiście bohater filmu Charlie na kuracji również posiada laseczkę i kapelusik, ale to odmienne atrybuty od dotychczasowego Włóczęgi. Bogacz przybywa do uzdrowiska, gdzie ma poddać się leczeniu uzależnienia od alkoholu.

Jego walizka jest jednak pełna pożądanych trunków, które omyłkowo zostają wylane do uzdrowiskowego źródełka. Zdrowotną wodą raczą się wszyscy przybyli wczasowicze. Po chwili w ośrodku pod wpływem alkoholu znajdują się już wszyscy goście, z wyjątkiem dziewczyny (Edna Purviance). Następnego dnia goście uskarżają się na silny ból głowy…

20. Hrabina z Hongkongu (1967) – A Countess from Hong Kong

Dźwiękowe filmy Chaplina - Hrabina z Hongkongu

Ostatni film Charliego Chaplina. Główne role zagrali w nim Marlon Brando i Sophia Loren. Sam twórca pojawia się tu w niewielkiej roli stewarda, a tym samym Hrabina z Hongkongu pozostaje obok Paryżanki (1923) jednym z dwóch filmów Chaplina, w którym nie odgrywa on głównej roli.

Fabuła filmu rozgrywa się w czasie rejsu z Hongkongu na Hawaje. Na luksusowym statku żonaty polityk Ogden Mears niespodziewanie nawiązuje romans z rosyjską hrabiną. Zakochuje się w kobiecie, jednocześnie mając świadomość, że rozwód zaprzepaściłby jego szansę na rozwój kariery. Mears będzie musiał dokonać niełatwego wyboru.

Udostępnij “Najlepsze filmy Charliego Chaplina – Top 20 produkcji” swoim znajomym.

Literatura:

P. Ackroyd, Charlie Chaplin, tłum. J. Łoziński, Zyska i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2015.

P. Mościcki, Chaplin. Przewidywanie teraźniejszości, Wydawnictwo Słowo/ Obraz Terytoria, Gdańsk 2017.

A. Garbicz, J. Klinowski, Kino, wehikuł magiczny. Podróż pierwsza 1913-1949, Kraków 1981.