„Swobodny jeździec” – dzikość serca

Swobodny jeździec

 

Tytuł: Swobodny jeździec (ang. Easy Rider)

Rok produkcji: 1969

Reżyseria: Dennis Hopper

Obsada: Peter Fonda, Dennis Hopper, Jack Nicholson, Karen Black, Luke Askew i inni

 

 

Easy Rider stanowi istny manifest wolności. Film Dennisa Hoppera to sztandarowy przykład kina drogi, poruszający temat amerykańskiego społeczeństwa końca lat 60. wraz z jego ówczesnymi problemami. Widzimy w nim zatem realistyczny obraz zbuntowanych młodych Amerykanów i hippisów, wobec których rodzą się uprzedzenia i nieprzychylność ze strony starszych pokoleń. Dziś Swobodny jeździec uchodzi za film kultowy.

 

Motocykle, dzieci kwiaty i LSD

Swobodny jeździec powstał na podstawie scenariusza Dennisa Hoppera, Petera Fondy oraz Terry’ego Southerna. Główni bohaterowie, Billy i Wyatt, to motocykliści, którzy po udanym przemycie kokainy z Meksyku, postanawiają wyruszyć w podróż po Ameryce. Opuszczają Kalifornię i kierują się na południowy wschód kraju, zmierzając na Florydę. Przemierzają tym samym tereny tzw. Głębokiego Południa USA, którego specyfiką jest silny konserwatyzm, a co za tym idzie, przywiązanie do tradycji czy niechęć w stosunku do zmian i nowych przybyszów.

W drodze napotykają również na bardziej przyjazne osoby. Spotykają autostopowicza, który zabiera ich do komuny hippisowskiej, gdzie mają okazję zapoznać się z organizacją życia dzieci kwiatów. Tam też dostają od nowego znajomego LSD, które w latach 60. wiodło prym pośród substancji psychoaktywnych, zwłaszcza w hippisowskich środowiskach. Pojawiająca się już pod koniec scena halucynacji bohaterów wywołanych narkotykiem jest jedną z najbardziej znamiennych sekwencji tego filmu.

Easy Rider film

Wyatt i Billy jako motocykliści, spotykają się w większości z niechęcią, a nawet wrogością ze strony nieufnych mieszkańców. Bohaterowie ze względu na styl życia, ubiór i przynależność do grupy motocyklowej są napiętnowani. To właśnie na lata 60. XX wieku przypada największy okres powstawania niebezpiecznych gangów motocyklowych. Bohaterowie Swobodnego jeźdźca nie mają jednak złowrogich zamiarów, a stylem bycia manifestują jedynie własną potrzebę wolności. Uznający stereotypy mieszkańcy Południa prowadzą nieuzasadnioną nagonkę, która prowadzi do tragicznego zakończenia.

Peter Fonda, Dennis Hopper i Jack Nicholson – pamiętne role z Easy Ridera

Swobodny jeździec to obraz, w którym trzech aktorów – Peter Fonda, Dennis Hopper i Jack Nicholson – stworzyło ikoniczne kreacje. Peter Fonda (zmarły niedawno po ciężkiej walce z chorobą, w wieku 79 lat) jako Wyatt „Kapitan Ameryka” zapadł na stałe w pamięć dzięki okularom, skórzanej kurtce i kasku, które zdobiła flaga Stanów Zjednoczonych. Motyw ten był obecny również na jego motocyklu (chopperze). Dennis Hopper – reżyser i scenarzysta Easy Ridera – stworzył bardzo dobrą rolę Billy’ego, który z kolei nosił zamszową kurtkę z frędzlami i kowbojski kapelusz zamiast kasku.

Easy Rider to także przełomowy film w karierze jednego z najlepszych aktorów w historii kina, Jacka Nicholsona. Nicholson zagrał uzależnionego od alkoholu prawnika George’a Hansona. Jego występ w filmie, choć krótki, zdobył serca krytyków i widzów, zwłaszcza za sprawą słynnego monologu Hansona przy ognisku. Poskutkowało to jego pierwszą z wielu nominacją do Złotego Globy i Oscara. Podczas pokazu Swobodnego jeźdźca na festiwalu w Cannes to właśnie Jack Nicholson królował, mimo że grał postać drugoplanową. W przypadku Petera Fondy i Dennisa Hoppera Easy Rider stanowił najważniejszy film w ich karierze. Dla Nicholsona obraz ten otworzył drzwi do wielkiej kariery, a najlepsze role były dopiero przed nim.

Film Swobodny jeździec recenzja

Znaczenie Easy Ridera w popkulturze

Film Hoppera już w roku swojej premiery był wysoko ceniony przez krytyków. Poza doborową obsadą aktorską słynna stała się muzyka z tego obrazu. Na ścieżkę dźwiękową wybrano słynne utwory rockowych zespołów takich jak Steppenwolf, The Electric Prunes, The Byrds czy grupy Jimiego Hendrixa. Pamiętne są również motocykle głównych bohaterów (Harleye Hydra-Gilde), które spopularyzowały motocykle typu Chopper o charakterystycznych długich widelcach.

Swobodny jeździec to film traktujący o potrzebie i poszukiwaniach wolności, w tym przypadku przez młodych Amerykanów. Billy i Wyatt swoim zachowaniem, podejściem do życia i ubiorem manifestują prawdziwą wolność, co spotyka się z agresją konserwatywnych społeczności Południa. Dlaczego tak się dzieje? Na to pytanie otrzymujemy odpowiedź w samym filmie – w monologu Hansona:

„O tak, to prawda, każdy chce być wolny, zgoda. Ale mówić o wolności i być wolnym – to dwie zupełnie różne rzeczy. Trudno być wolnym, kiedy jest się towarem na rynku. Tylko nie mów im, że nie są wolni, bo gotowi cię zabić lub okaleczyć, aby udowodnić, że nie masz racji. O tak, mogą gadać bez końca na temat wolności jednostki, ale kiedy widzą wolną jednostkę, to się jej boją” – i to strach powoduje nienawiść innych wobec głównych bohaterów, którzy stają się poniekąd uniwersalnym symbolem odmienności człowieka i pożądanej przez niego wolności.

Literatura:

M. Eliot, Nicholson. Biografia, wyd. Axis Mundi, 2013.