Tallulah Bankhead – talent i ekstrawagancja

Tallulah Bankhead

Była wielką aktorką teatralną, a zarazem artystką, której największym dziełem okazało się jej życie – barwne i dynamiczne, otoczone aurą skandalu. Swój wybitny talent przeniosła również na wielki ekran, choć, jak powtarzała, bardziej kochała deski teatru niż kamerę, przed którą stawała tylko po to, aby zarobić pieniądze. Do historii przeszło jej gardłowe „Dahling” (darling – kochanie). Tallulah Bankhead – jedno z najgłośniejszych nazwisk Złotej Ery Hollywood gorszące strażników moralności z Fabryki Snów.

Dziewczyna z Alabamy

Tallulah Brockman Bankhead przyszła na świat 31 stycznia 1902 roku w niewielkim wówczas Huntsville w stanie Alabama. Jako mała dziewczynka lubiła znajdować się w centrum uwagi, a gdy zainteresowanie wokół niej słabło, grymasiła i turlała się po podłodze. Pochodziła z majętnej rodziny polityka Williama B. Bankheada, który później, w latach 1936-1940, obejmował stanowisko spikera Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Podobnie jak jej ojciec, Tallulah w przyszłości sprzyjała partii demokratów. Nie pamiętała matki – niespełna miesiąc po jej narodzinach Adelaide Bankhead zmarła w wyniku zakażenia krwi. Opiekę nad dziewczynką i jej starszą siostrą Eugenią przejęła babcia.

Od najmłodszych lat Tallulah przejawiała swój temperament i hart ducha. Sprawnie recytowała, umiała też śpiewać. Gdy podrosła zainteresowała się aktorstwem. W wieku piętnastu lat wygrała konkurs piękności organizowany przez magazyn Picture Play; nagrodą był udział w filmie. Za zgodą ojca Tallulah poleciała do Nowego Jorku, musiała jednak zaakceptować towarzystwo ciotki w roli przyzwoitki.

Tallulah Bankhead biografia

Tallulah Bankhead w filmie The Trap

Kino i teatr

Debiut na ekranie otworzył artystce drzwi filmowej kariery. Bankhead pojawiła się w takich niemych produkcjach jak Thirty a Week (1918) czy The Trap (1919). Już wtedy wiedziała, że aby osiągnąć sukces musi stać się zauważalna. Tallulah z natury była duszą towarzystwa, w Nowym Jorku zaczęła też kreować własny mit skandalistki, dzięki któremu zdobywała rozgłos. Potrafiła zachowywać się niestosownie i wypowiadać kontrowersyjne żarty – z jednej strony po to, aby zyskać na popularności, ale z drugiej: chciała zerwać z hipokryzją przemysłu filmowego, zagrać na nerwach zakłamanym „strażnikom moralności” ze świata kina, zasłaniającym się etykietą. Miała siłę przebicia i potrafiła to wykorzystać.

Wkrótce Tallulah spróbowała swoich sił na scenie, debiutując w sztuce The Squab Farm. Zrozumiała wtedy, że to teatr jest jej przeznaczeniem, a nie kino. Późniejsza sława gwiazdy wiązała się właśnie ze sceną, na której mogła pokazać pełnię możliwości. Tallulah była bardzo naturalna i dynamiczna w swej grze; w teatrze wcielała się zarówno w bohaterki tragiczne, jak i romantyczne. Na początku lat 20. ubiegłego stulecia nie od razu udało jej się odnieść zamierzony sukces na Broadwayu.

Opuściła więc Amerykę i wyjechała do Londynu. Tam debiutowała w 1923 roku, a przez następne lata stała się jedną z najpopularniejszych i najwyżej cenionych aktorek West Endu. Czerpała z życia pełnymi garściami – szalała za kierownicą własnego bentleya, bawiła się, nawiązywała romanse i zażywała kokainę, której, jak sama mówiła, nie zakazał jej ojciec – William Bankhead przestrzegając opuszczającą dom córkę przed mężczyznami i alkoholem, zapomniał o kobietach i narkotykach. Tallulah najczęściej wybierała to drugie, manifestując swój biseksualizm.

Bankhead Tallulah

Tallulah Bankhead i Gary Cooper w filmie Szatan sprawiedliwości

Imprezy i piękne stroje wymagały sporych nakładów finansowych, a te ciężej było pozyskać z gry w teatrze niż w filmie. Tallulah przyjęła więc korzystną ofertę od wytwórni Paramount i wróciła za Ocean. Charyzma i zmysłowy głos Bankhead przykuły uwagę producentów, którzy chcieli uczynić z aktorki osobowość na miarę Marleny Dietrich. Okrzyknięto ją następczynią Dietrich, zachwycono się również jej zachrypniętym wokalem, będącym następstwem choroby płuc przebytej w dzieciństwie (słynne „dahling” Tallulah). W Hollywood nawiązała wiele znajomości, zdobywając uwagę aktorskiej śmietanki ciętym językiem i niebanalną urodą. Zagrała w Zbrukanej damie (1931) George’a Cukora i w Szatanie zazdrości (M. Gering, 1932) u boku Cary’ego Granta oraz Gary’ego Coopera. Podobno w ostatnim z filmów miała przyjąć rolę ze względu na udział Coopera, z którym pragnęła nawiązać romans.

Kino szybko zaczęło nudzić Tallulah, która co jakiś czas porzucała filmy na rzecz teatru. Powrót na Broadway był dla niej zawsze dobrą decyzją. Jednym z największych sukcesów teatralnych Tallulah okazał się udział w sztuce Lilian Hellman The Little Foxes (1939). Rola Reginy Giddens była, zdaniem samej aktorki, najlepszą, jaką kiedykolwiek otrzymała w teatrze. Jej występ wypadł porywająco, a „Variety” nazwało Tallulah najlepszą aktorką roku. Znacząca dla jej kariery okazała się ponadto wybitna kreacja w sztuce Thortona Wildera The Skin of Our Teeth (1942). Na wieść o powstającej ekranizacji Przeminęło z wiatrem (1939) Tallulah postanowiła jeszcze raz wypróbować swoje możliwości w Hollywood – marzyła o roli Scarlett O’Hary (Zob. Szukając Scarlett O’Hary…), która ostatecznie powędrowała w ręce Vivien Leigh.

Łódź ratunkowa – filmowy sukces Tallulah Bankhead

Największy sukces na ekranie był dopiero przed nią. W 1944 roku Tallulah zagrała w Łodzi ratunkowej Alfreda Hitchcocka – najważniejszym dziele w całej jej filmografii. Przed występem u mistrza suspensu (ale też później) Bankhead grywała w mocno przeciętnych produkcjach i z tego względu jej aktorski talent był bardziej ceniony w wydaniu scenicznym. U Hitchcocka stworzyła wyrazistą kreację cynicznej dziennikarki Constance Porter. Jej bohaterka jest tak samo temperamentna jak sama Tallulah. Kryzysowa sytuacja, w jakiej znajduje się Constance (wraz z innymi rozbitkami oczekuje pomocy na łodzi ratunkowej) budzi w niej skrywane przed światem emocje, w tym romantyzm. Tallulah była w swojej kreacji wspaniała. Została nagrodzona przez Stowarzyszenie Nowojorskich Krytyków Filmowych jako najlepsza aktorka pierwszoplanowa w 1944 roku.

Tallulah Bankhead Łódź ratunkowa

Tallulah Bankhead w filmie Łódź ratunkowa

Na planie Łodzi ratunkowej nie obyło się bez sensacji z Tallulah w roli głównej. Piękna gwiazda słynęła z częstego obywania się bez bielizny, co demonstrowała przed pozostałymi członkami ekipy filmu. Gdy aktorka musiała wdrapywać się po drabinie, technicy ciągnęli losy, kto będzie mógł stanąć w najlepszej pozycji, aby zajrzeć jej pod spódnicę. Gdy Hitchcock dowiedział się o tych zachowaniach, miał skwitować całe zajście z charakterystycznym dla siebie sarkazmem: „to bardziej problem fryzjera niż reżysera”. Samą Tallulah łączyły z reżyserem przyjacielskie relacje – Hitchcock uwielbiał kobiety takie jak Bankhead: bystre, przebojowe i z ostrym językiem.

Z racji scenerii Łodzi ratunkowej, obsada nie miała łatwych warunków pracy. Tallulah wspominała później: „Byłam cała sina od wody lejącej się z góry i boków; a jeśli do tego dodać jeszcze reflektory, fałszywą mgłę i kolejne prysznice po tym, jak już trochę podeschłaś, trudno się dziwić, że na początku listopada nabawiłam się regularnego zapalenia płuc”. Trud zaowocował najlepszą rolą w jej filmowej karierze.

Skandalistka Tallulah

Tallulah swą mentalnością wyprzedzała realia epoki, w jakiej przyszło jej żyć. Dziś nikogo nie burzyłoby jej bujne życie erotyczne czy wyznanie, którym podzieliła się w wywiadzie dla “Motion Picture”, że od pół roku nie miała romansu i poszukuje mężczyzny. Gdy na skutek choroby wenerycznej usunięto jej macicę, miała powiedzieć lekarzowi: „Niech pan sobie nie wyobraża, że to czegokolwiek mnie nauczyło!”. Przypisywano jej homoseksualne romanse z Joan Crawford, śpiewaczką Billie Holiday czy Gretą Garbo, z którą z pewnością łączyła ją bliska przyjaźń. Tallulah pragnąca spróbować w życiu wszystkiego była również zamężna – z aktorem Johnem Emery pozostawała w związku małżeńskim w latach 1937-1941.

Tallulah Bankhead otwarcie zrywała z normami obowiązującymi w Hollywood okresu Kodeksu Haysa. Żyła przewrotnie wyznając hedonizm, ale co najważniejsze – jako jedna z nielicznych gwiazd Fabryki Snów wszystko robiła szczerze, w zgodzie z własną naturą. Pod koniec życia Tallulah coraz więcej piła i paliła, była uzależniona od narkotyków. W 1968 roku jej stan zdrowia zaczął się pogarszać. Artystka odeszła 12 grudnia 1968 roku. Przyczyną śmierci było zapalenie płuc.

Źródła:

www.britannica.com

P. Ackroyd, Alfred Hitchcock, tłum. J. Łaziński, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2017.