Theda Bara – narodziny wampa

Theda Bara

Theda Bara jako Kleopatra

Theda Bara, czyli Theodosia Burr Goodman, to pierwsza wielka gwiazda amerykańskiego kina niemego. Od niej zaczyna się filmowy mit kobiety demonicznej, ucieleśnienia męskich żądz, a jednocześnie źródła największych lęków.

 

Theda Bara urodziła się w 1885 roku w Cincinatti, pochodziła z żydowskiej rodziny wywodzącej się z Polski. Już od czasów licealnych Theodosia myślała o karierze aktorskiej w teatrze. Zadebiutowała w Nowym Jorku w sztuce The Devil. Sławę przyniósł jej jednak dopiero angaż w wytwórni Williama Foxa, a dokładnie film Był sobie głupiec (A Fool There Was, 1915) Franka Powella, w którym aktorka pojawiła się jako kobieta-wampir. To właśnie od słowa „vampire” – roli Thedy Bary – wywodzi się określenie „wamp”, czyli pięknej kusicielki zwodzącej mężczyzn na manowce.

Pseudonim i wyjątkowe dzieciństwo

William Fox zadbał o wypromowanie legendy aktorki. Gwiazda występowała pod pseudonimem Theda Bara, utworzonego od anagramu słów „Death” i „Arab”. Z pseudonimem wiązała się również stworzona na potrzeby publiczności legenda na temat pochodzenia aktorki. Otóż, miała się ona urodzić w Egipcie jako córka francuskiej aktorki i włoskiego rzeźbiarza. Dzieciństwo w egzotycznej scenerii miało zaś obfitować w niezwykłe wydarzenia, jak np. jadanie małpiego mózgu czy zabawy z wężami.

Oczywiście podobne rewelacje z życia Thedy Bary były znakomitą strategią marketingową. Miały za zadanie zaciekawić jak najszerszą grupę odbiorców niezwykłą postacią gwiazdy. Metoda ta sprawdziła się znakomicie – zainteresowanie hollywoodzką artystką było ogromne, a aktorka rozpoczęła erę star system.

Theda Bara pierwszym wampem kina niemego

Theda Bara została wypromowana jako kobieta egzotyczna, zawsze ubrana w orientalne tuniki, z mocnym makijażem w kolorze indygo. Po mieście wożono ją białą limuzyną. Obsadzano Thedę w rolach wielkich kobiet o wyjątkowym erotycznym uroku. Zagrała Carmen (1915), Julię (1916), Kleopatrę (1917) i Salome (1917). Na ekranie najczęściej pojawiała się w strojach z czarnego jedwabiu i satyny, kontrastujących z lodowatą bielą skóry. Co ciekawe, aktorka osiągnęła szczyt popularności w wieku prawie 30 lat, co w dobie kultu bardzo młodych dziewcząt było dużym osiągnięciem. Theda Bara wylansowała model kobiety dojrzałej, emanującej pewnością siebie i zmysłowością.

Theda Bara - aktorki kina niemego Carmen

Theda Bara w filmie Carmen, 1915 r.

Najczęściej grała niewierne żony, kochanki żądne zguby swoich ofiar lub mścicielki, które po uwiedzeniu przez kłamliwego mężczyznę poprzysięgały zemstę na całym męskim rodzie. Bara miała być ucieleśnieniem zła niemal satanicznego, a jednocześnie kuszącego, co najlepiej oddaje tytuł jednego z jej filmów: Diablica – historia kobiety, która doprowadziła do zguby tysiąc kochanków (1919). Bara na ekranie odsłaniała niemal wszystkie wdzięki swojego ciała, a jej filmy niejednokrotnie miały kłopoty z cenzurą. Reżyserem niemal wszystkich filmów aktorki był Gordon Edwards, z którym kręcili rocznie aż po dziewięć produkcji, co świadczy o ogromnej popularności nowego wzorca gwiazdy.

Theda Bara - Kleopatra - kino nieme

Theda Bara w filmie Kleopatra

Wbrew wizerunkowi kobiety fatalnej Theda Bara niemal całe życie spędziła z jednym mężczyzną. Jej mężem był Charles J. Brabin, reżyser filmowy, za którego wyszła w 1921 roku. Jednocześnie małżeństwo było końcem jej filmowej kariery. Na srebrnym ekranie ostatni raz aktorka pojawiła się w 1926 roku, w wieku 41 lat w produkcji Madame Mystery. Aktorka zmarła w 1955 roku w Los Angeles. Jej znaczenie dla amerykańskiej kinematografii najlepiej podsumował W. D. Griffith, mówiąc: „żadna aktorka, nawet Sarah Bernhardt, nie potrafiłaby uratować filmowych wehikułów, które wiodła Theda Bara”.