Top 10 – filmy Davida Lyncha

David Lynch jest jednym z najbardziej charakterystycznych amerykańskich reżyserów. Wypracował swój własny styl filmowy, który cechują m.in. surrealizm, oniryzm, wielopłaszczyznowość, odejście od związków przyczynowo-skutkowych i chronologii.

W jego filmach można odnaleźć analizę ludzkiej podświadomości, a także motyw prowincjonalnego miasteczka. Swoją karierę Lynch rozpoczął od kręcenia filmów krótkometrażowych, do których to realizacji wraca po dziś dzień. Reżyser na swoim koncie ma szereg nagród, w tym na festiwalach w Cannes czy Wenecji.

Najlepsze filmy Davida Lyncha

1. Mulholland Drive (Mulholland Dr., 2001)

Filmy Davida Lyncha - Mulholland Drive

Mulholland Drive w 2016 roku uzyskało tytuł najlepszego filmu XXI wieku. W tym dziele Lynch wykorzystuje swój ulubiony motyw: życia-snu i iluzoryczności życia. Zestawieniu rzeczywistości ze sferą snu towarzyszy odejście od chronologii zdarzeń, w miejscu której odnajdujemy elementy fabularnej układanki pozbawionej związku przyczynowo-skutkowego. To zadaniem widza jest odnalezienie pasujących elementów, z których odtworzy on bieg zdarzeń ukazanych w filmie.

Mulholland Drive przedstawia tajemniczą historię cierpiącej na amnezję Rity (Laura Harring), która utraciła pamięć w skutek wypadku samochodowego. Jej los splata się z Betty (Naomi Watts), która postanawia pomóc Ricie. W czasie ich prywatnego śledztwa dochodzi do serii dziwnych zdarzeń i zabójstw. Szybko okazuje się, że realne wydarzenia z życia bohaterek mieszają się z ich sferą marzeń sennych. Mulholland Drive zdobyło wiele prestiżowych nominacji i nagród, w tym m.in. Złotą Palmę dla Davida Lyncha czy Cezara za najlepszy zagraniczny film.

2. Głowa do wycierania (Eraserhead, 1977)

David Lynch filmy - Głowa do wycierania

Eraserhead to pełnometrażowy debiut Davida Lyncha. Początkujący reżyser już wcześniej w swoich krótkometrażowych produkcjach pokazał surrealistyczny charakter swoich filmów, jednak to właśnie w Głowie do wycierania następuje swoiste apogeum surrealizmu. Głównym bohaterem Eraserhead jest Henry Spencer (w tej roli Jack Nance), żyjący w dystopijnym, zindustrializowanym świecie. Zostaje on zaproszony na kolację do rodziców swojej dawnej dziewczyny, której nie widział przez ponad pół roku. W czasie wieczerzy wypełnionej groteskowymi incydentami Henry dowiaduje się, że został ojcem. Jego potomek nie jest jednak zwykłym dzieckiem – to zmutowany stwór, nad którym opiekę ma przejąć właśnie Henry. Jednocześnie spokój bohatera zakłócają dziwne zdarzenia i postacie, jak na przykład tajemnicza kobieta z kaloryfera, śpiewająca w towarzystwie plemniko-podobnych maskotek.

3. Zagubiona autostrada (Lost Highway, 1997)

Film Davida Lyncha - Zagubiona autostrada

Podobnie jak wcześniejsze pozycje, Zagubiona autostrada to film o zawiłej fabule. Tym razem Lynch snuje historię o saksofoniście, który na schodach własnego domu znajduje podejrzaną kasetę wideo. Nagrana została na niej scena morderstwa jego żony, mająca miejsce w ich prywatnej sypialni. Fred Madison zgłasza sprawę na policję, śledztwo zostaje jednak szybko przerwane, a żona Freda faktycznie zamordowana. On sam trafia do więzienia będąc podejrzanym o morderstwo. Wkrótce bohater bez opuszczania celi znika, a w jego miejsce zjawia się nieznany mężczyzna.

W Zagubionej autostradzie bardzo dobrą kreację stworzyła Patricia Arquette, która zagrała dwie bohaterki: Renee Madison oraz Alice Wakefield. Zapadającą w pamięć postacią był również „tajemniczy mężczyzna”, w którego rolę wcielił się Robert Blake. Ciekawostką jest, że ścieżka dźwiękowa do filmu powstała przy udziale popularnych zespołów rockowo/metalowych, takich jak Rammstein, Marilyn Manson czy Nine Inch Nails. Znalazły się na niej także utwory Davida Bowiego.

4. Człowiek słoń (The Elephant Man, 1980)

Lynch David filmy - Człowiek słoń

Człowiek słoń to wyjątkowa pozycja w twórczości Davida Lyncha, gdyż film został pozbawiony elementu surrealistycznego, cechuje go za to prostota i nietypowe dla Lyncha użycie związków przyczynowo-skutkowych, od których zwykle odchodzi. Film stanowi biografię Josepha Merricka, okrzykniętego człowiekiem słoniem, z powodu mutacji ciała, będącej prawdopodobnie skutkiem zespołu Proteusza. Merrick przez większość życia, żył jak zwierzę, będąc cyrkową atrakcją i przebywając w nieludzkich warunkach, w których znęcał się nad nim cyrkowy opiekun. Próby odmienienia jego losu podejmuje się doktor Treves, który stara się rozpocząć leczenie Merricka.

Człowiek słoń to film, który stawia pytanie o ludzką odmienność i definicję człowieczeństwa. Uzyskał osiem nominacji do Nagród Akademii, a także zdobył trzy statuetki BAFTA i Cezara. Główne role zagrali John Hurt i Anthony Hopkins.

5. Blue Velvet (1986)

Filmy i seriale w reżyserii Davida Lyncha - Blue Velvet

Blue Velvet to film kryminalny, w którym możemy ponownie odnaleźć znamiona surrealizmu i groteski, ale i ponadto znamienny dla Lyncha motyw prowincjonalnego miasteczka (w tym przypadku jest to miasteczko Lumberton). Film rozpoczyna scena, w której starszy mężczyzna podczas podlewania ogródka dostaje zawału, a następnie jego syn po wyjściu od niego ze szpitala, znajduje w trawie ludzkie ucho. Jeffrey zanosi ciekawą zdobycz znajomemu detektywowi, jednak niecierpliwiąc się wynikiem śledztwa, postanawia sam poszukać tropów. Pomaga mu w tym córka detektywa. Ślady prowadzą ich do piosenkarki z nocnego klubu.

Blue Velvet otrzymało nominacje do Oscara i Złotych Globów. Film wygrał wiele statuetek NSFC i BSFC. Zagrali w nim Isabella Rossellini, Kyle MacLachlan i Laura Dern.

6. Prosta historia (The Straight Story,1999)

Filmy Lyncha - Prosta historia

Prosta historia to film drogi. Podróż staje się w nim impulsem do głębokich przemyśleń nad życiem i postępowaniem głównego bohatera. Jest nim Alvin Straight, starszy pan, który udaje się w sześciotygodniową wyprawę z Iowa do Wisconsin, aby pogodzić się ze skłóconym przed laty bratem. Jego środkiem transportu zostaje podstarzały traktor z przyczepą. W drodze musi stawić on czoła nagłym, nieprzewidzianym trudnościom, zawiera też nowe znajomości. Bohater ma bardzo dużo czasu, aby zastanowić się nad własnym życiem i ocenić, co chce w nim zmienić.

Prosta historia zdobyła m.in. Europejską Nagrodę Filmową. W rolę Alvina wcielił się Richard Farnsworth, nominowany za nią do Oscara i Złotego Globu.

7. Dzikość serca (Wild at Heart, 1990)

Top 10 filmy Lyncha - Dzikość serca

Dzikość serca także wpasowuje się w tematykę filmu drogi, a także typowy klimat kina Lyncha. Opowiada ona o losach pary kochanków – Sailora i Luli. Młodzi zakochani ponownie chcą być razem, po tym jak Sailor wyszedł z więzienia, jednak na drodze do ich szczęścia staje matka dziewczyny. Wynajmuje ona prywatnego detektywa, aby ruszył w pościg za parą. W czasie ucieczki Lula rozpamiętuje traumatyczną przeszłość.

Film zdobył Złotą Palmę w Cannes. Główne role zagrali w nim Nicolas Cage i często występująca w filmach Davida Lyncha Laura Dern.

8. Inland Empire (2006)

David Lynch thriller psychologiczny - Inland Empire

Jedna z nowszych produkcji Davida Lyncha, co ciekawe częściowo zrealizowana w Polsce, a dokładnie w Łodzi. Inland Empire opowiada o tym jak filmowa fikcja może stać się rzeczywistością – taka historia spotyka właśnie główną bohaterkę. Nikki (zagrana przez Laurę Dern) udaje się dostać upragnioną rolę w filmie owianym pewną tajemnicą: przez ostatnie lata nie udało się go dokończyć, gdyż odtwórcy głównej roli ginęli.

Nikki podejmuje wyzwanie, jednak krótko po rozpoczęciu pracy na planie w jej otoczeniu zaczynają dziać się niepokojące rzeczy, a jej los zaczyna przypominać historię odgrywanej bohaterki. Inland Empire zdobył Nagrodę Specjalną na festiwalu w Wenecji oraz Amerykańskiego Stowarzyszenia Krytyków Filmowych.

9. Diuna (1984)

Lynch Diuna

Diuna to film Lyncha z pogranicza gatunku sci-fi, będący ekranizacją powieści Franka Herberta o tym samym tytule. Akcja filmu dzieje się w dalekiej przyszłości. Na pustynnej planecie Arrakis odkryto upragnioną przez wszystkich substancję obdarzoną niezwykłym działaniem: pozwala dłużej cieszyć się młodością, poszerza myślenie, ale również z jej pomocą możliwe stają się podróże czasoprzestrzenne. Na Arrakis przybywa książę, na którego życie czyha wiele osób.

Diuna zdobyła Saturna za najlepsze kostiumy, otrzymała również trzy inne nominacje do tej nagrody, w tym dla najlepszego filmu sci-fi.

10. Alfabet (The Alphabet, 1968)

David Lynch obrazy - Alfabet

Alfabet jest jednym z pierwszych filmów krótkometrażowych Lyncha, powstałych jeszcze przed jego pełnometrażowym debiutem. To istny manifest surrealizmu, który swą osobliwością (czy dziwnością) straszy bardziej niż niejeden dwugodzinny horror. Alfabet wypełniają chaotyczne sceny w onirycznym klimacie, w których to widzimy młodą dziewczynę, całą w bieli, przeżywającą katusze z powodu konieczności nauki alfabetu. Biel, a więc symbol cnoty, zostaje z każdą kolejną chwilą coraz bardziej splamiona krwią, a w tle cały czas słychać dziecięcy głos recytujący alfabet.

Dodatkowa pozycja: Miasteczko Twin Peaks (1990, serial)

Najlepsze filmy Davida Lyncha - Miasteczko Twin Peaks

Miasteczko Twin Peaks, będące serialem kultowym, umieszczam poza rankingiem. Miejsce akcji rozgrywa się w tytułowym, fikcyjnym miasteczku, w którym to dochodzi do tajemniczego zabójstwa uczennicy liceum Laury Palmer. Inspiracją dla serialu było prawdziwe niewyjaśnione morderstwo Hazel Drew, które miało miejsce w Sand Lake w 1908 roku.

Twin Peaks szybko zyskało na popularności i stało się jedną z ikon popkultury. Serial zdobył uznanie krytyków i rzesze fanów, których często można było zobaczyć na ulicach w koszulkach z napisem: „to ja zabiłem Laurę Palmer”. Telewizyjna produkcja Davida Lyncha nie wskazuje, kto jest mordercą uczennicy, a sam reżyser twierdzi, że nie to jest najważniejszym wątkiem serialu. Miasteczko Twin Peaks porusza się w obszarze metafizyki, cechuje je lynchowski surrealizm i dwoistość postaci, za której to sprawą dokonuje się analiza ich podświadomości. Serial zdobył m.in. trzy Złote Globy, dwie nagrody Emmy i dwa Saturny. Twin Peaks to opus magnum Davida Lyncha.

Udostępnij “Top 10 – filmy Davida Lyncha” swoim znajomym.