Top 10 – najlepsze filmy Romana Polańskiego

Roman Polański to jeden z najwybitniejszych polskich twórców filmowych. Jest zdobywcą Oscara (wielokrotnie do niego nominowanym), ma na koncie trzy Złote Globy, Złotą Palmę, Srebrnego i Złotego Niedźwiedzia oraz trzy nagrody BAFTA. Oto 10 najlepszych filmów w dorobku reżysera o międzynarodowym uznaniu i sławie.

Roman Polański urodził się w Paryżu w 1933 roku, w polskiej rodzinie pochodzenia żydowskiego. W czasie niemieckiej okupacji, jako dziecko ukrywał się poza krakowskim gettem, do którego trafili jego najbliżsi. Po wojnie próbował swoich sił jako aktor na dziecięcych scenach, jednak nie dostał się ani do krakowskiej, ani warszawskiej szkoły aktorskiej, dlatego zdecydował o studiowaniu reżyserii w PWSF w Łodzi. Już w trakcie nauki zdobył rozgłos jako autor etiudy Dwaj ludzie z szafą. A jego fabularny debiut – Nóż w wodzie – zdobył nominację do Oscara. Jednocześnie jednak film z powodów politycznych wzbudził zainteresowanie cenzury, a Polański wyemigrował na Zachód, co rozpoczęło jego wielką światową karierę.

Reżyser zdobył rozgłos nie tylko dzięki swoim dziełom filmowym, ale także z powodu wzbudzających sensację wydarzeniom z życia osobistego. W czasie pobytu w USA ożenił się z początkującą gwiazdą filmową, Sharon Tate, która w 1969 roku, będąc w dziewiątym miesiącu ciąży, została bestialsko zamordowana przez sektę Charlesa Mansona, w willi “Bell Air” w Los Angeles. W 1977 roku Polański został zaś oskarżony o gwałt na nieletniej dziewczynce i, w obawie przed amerykańskim wymiarem sprawiedliwości, opuścił USA. Obecnie jego żoną jest francuska aktorka Emmanuelle Seigner, z którą ma dwoje dzieci.

Filmy Polańskiego można podzielić na dwa główne nurty. Pierwszym z nich to utwory bazujące na tradycyjnym kinie gatunku, drugim zaś typowo europejskie kino autorskie. Znamienne, że w obu wypadkach reżyser decyduje się na artystyczną swobodę i balansowanie na granicach przyjętych konwencji. Zasadniczą cechą kina Polańskiego jest tropienie podświadomych, ciemnych instynktów kierujących ludzkimi działaniami, konstruowanie specyficznego, mrocznego klimatu, a także prowadzenie z widzem swoistej gry.

Najlepsze filmy Romana Polańskiego

1. Chinatown (1974)

Filmy Polańskiego - Chinatown

Amerykański film neonoir, nagrodzony Oscarem za najlepszy scenariusz oryginalny, czterema Złotymi Globami i trzema nagrodami BAFTA. W Chinatown niewielką, ale jakże ikoniczną rolę mężczyzny, który podcina głównemu bohaterowi nos, zagrał sam Roman Polański.

Akcja Chinatown toczy się w latach trzydziestych w Los Angeles, gdzie prywatny detektyw Jake Gittes (Jack Nicholson) w zostaje wynajęty przez fałszywą panią Mulwray. Po skandalu, który wybucha wokół odkrytego romansu pana Mulwraya, do Gittesa zgłasza się jego prawdziwa żona, grożąc procesem o zniesławienie. Zaangażowanie cynicznego detektywa w sprawę prowadzi go przez morderstwo, korupcję i przekręt dotyczący zaopatrzenia w wodę, prosto do mrocznego sekretu rodziny Mulwrayów.

Utrzymane w Chandlerowskim duchu Chinatown poprzez ukazanie mrocznego oblicza Los Angeles (na czele z tytułową dzielnicą, która rządzi się własnymi prawami), porusza temat moralnej degradacji współczesnego człowieka. Film z wybitną obsadą aktorską (w rolach głównych Jack Nicholson, Faye Dunaway i John Huston) w 2008 roku zajął drugie miejsce na liście AIF 10 najlepszych filmów w 10 klasycznych gatunkach filmowych, jako dreszczowiec. Chinatown pozostaje najbardziej znanym obrazem w dorobku Polańskiego, który otworzył mu drogę do Hollywood.

2. Pianista (The Pianist, 2002)

Polański filmy - Pianista

Dzieło Polańskiego nagrodzone trzema Oscarami w kategoriach najlepszego aktora pierwszoplanowego (Adrien Brody), najlepszego reżysera (R. Polański) i najlepszego scenariusza adaptowanego (Ronald Harwood). Film przedstawia historię polskiego pianisty pochodzenia żydowskiego – Władysława Szpilmana, który walczy o przeżycie w Warszawie okresu II wojny światowej.

Pobyt Szpilmana w warszawskim getcie, jego ucieczka przed osadzeniem w obozie koncentracyjnym oraz stałe ukrywanie się przed agresorami wykazują, jaki wpływ wywiera na człowieku doznanie wojny. Ponadto w Pianiście spotykamy się z wieloma ludzkimi postawami względem okupantów oraz prześladowanych – często przyjmowane stanowiska zostają wyzbyte z resztek człowieczeństwa.

Na wielkie uznanie zasługują zdjęcia Pawła Edelmana oraz muzyka autorstwa Wojciecha Kilara, które potęgują wzruszenie widza okrutnym losem, jaki spotkał artystę. Film jest ekranizacją wspomnień Władysława Szpilmana. Polański tymi słowami wyjaśniał własne poruszenie tragicznymi losami wybitnego pianisty: „Była to historia, której szukałem: mimo zgrozy, niosła za sobą pozytywne przesłanie i była pełna nadziei. Być może dlatego jego historia wydaje się tak poruszająca i prawdziwa. Szpilman opisuje realia tamtego okresu z zaskakującym obiektywizmem, który wydaje się niemal chłodny i naukowy. W jego książce są dobrzy i źli Polacy, dobrzy i źli Żydzi, dobrzy i źli Niemcy”.

3. Lokator (Le locataire, 1976)

Top 10 filmów Polańskiego - Lokator

Psychologiczny thriller Lokator przedstawia historię Trelkovsky’ego (w tej roli Roman Polański) – imigranta wynajmującego mieszkanie we Francji, w którym próbowała popełnić samobójstwo poprzednia lokatorka Simone Choule. Wkrótce Trelkovsky zaczyna podejrzewać sąsiadów o zawiązanie tajemniczego spisku przeciwko niemu, którzy zdają się dążyć do tego, aby on również targnął się na swoje życie.

Lokator pozostaje pośród niedocenionych obrazów Romana Polańskiego. Film cechuje genialnie zbudowane napięcie, które narasta niespiesznie, podobnie jak paranoja, w którą popada główny bohater. W Lokatorze szczegółowo obserwujemy wzajemne oddziaływanie na siebie ludzi, którzy dążąc do upadku drugiej osoby, manipulują i szydzą. Brak tolerancji ze strony otoczenia i związane z tym prześladowania, prowadzą do odosobnienia jednostki, która w osamotnieniu pogrąża się w coraz większy obłęd. Film stanowi wnikliwe studium ludzkiej psychiki – kruchej i będącej w stałym niebezpieczeństwie.

4. Wstręt (Repulsion, 1965)

Ranking filmów Polańskiego - Wstręt

Na naszej liście najlepszych filmów w twórczości Romana Polańskiego nie mogło zabraknąć trzymającego w napięciu, wielowątkowego dzieła Wstręt. To film, za który reżyser otrzymał na Festiwalu Berlinale wyróżnienie w postaci Nagrody Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej oraz Srebrnego Niedźwiedzia. Wstręt ukazuje paranoiczny lęk Carol Ledoux przed mężczyznami i bliskością seksualną, a także analizuje z wielką dokładnością paranoję, w którą zagłębia się główna bohaterka.

Utrzymany w czarno-białych kadrach obraz stanowi doskonałe studium obłędu i mrocznych zakamarków ludzkiej podświadomości. Wielka rola wspaniałej Catherine Deneuve, symboliczne rekwizyty, freudowskie odwołania oraz przeraźliwa muzyka czynią z filmu świetny dramat psychologiczny uwielbiany przez widzów.

5. Nóż w wodzie (1961)

Roman Polański filmy - Nóż w wodzie
Pierwszy pełnometrażowy film w reżyserii Romana Polańskiego. Nóż w wodzie to historia małżeństwa: Andrzeja (Leon Niemczyk) i Krystyny (Jolanta Umecka), podróżującego na Mazury. Niespodziewanie parze zaczyna towarzyszyć młody autostopowicz (Zygmunt Malanowicz), który dołącza do ich wspólnego rejsu jachtem. Rozegrane w klaustrofobicznej przestrzeni zdarzenia ujawnią mroczne instynkty skomplikowanych pasażerów.

Nóż w wodzie to z pewnością jeden z najwybitniejszych obrazów w historii polskiej kinematografii. Metaforyczna opowieść prezentuje męską walkę o dominację oraz rywalizację dojrzałości z młodością, czy szerzej – tradycji z nowoczesnością. Gęsta atmosfera, symboliczne rekwizyty, świetnie zbudowane napięcie i doskonały scenariusz to główne atuty znakomitej produkcji rozegranej na tle polskich jezior.

6. Dziecko Rosemary (Rosemary’s Baby, 1968)

Filmy Polańskiego lista -Dziecko Rosemary

Głośny horror Romana Polańskiego przesiąknięty fascynacją reżysera okultyzmem. Tytułowa Rosemary Woodhouse (Mia Farrow) i jej młody małżonek zaprzyjaźniają się ze starszymi sąsiadami – Minnie (Ruth Gordon) oraz Romanem Castevetami. Gdy Rosemary niespodziewanie zachodzi w ciążę, zaczynają nękać ją koszmary z udziałem demona, który dokonuje na niej gwałtu.

Ponadto kobieta odczuwa ogromne bóle i niepokój, jej stan zdrowia ulega stałemu pogorszeniu, a polecony przez Minnie ginekolog Sapirstein radzi jedynie spożywać przygotowane przez sąsiadkę sekretne napoje. W zrozumieniu swego stanu oraz podejrzanego zachowania otaczających ludzi okazuje się pomocna tajemnicza księga, o której mówił tuż przed śmiercią przyjaciel Rosemary… Ślady prowadzą bohaterkę na trop satanistycznej sekty.

Dziecko Rosemary wywarło nieoceniony wpływ na kształtowanie się późniejszych horrorów podejmujących temat okultyzmu i satanizmu. Polański w swojej twórczości wielokrotnie odwoływał się jeszcze do tej tematyki, np. w filmie Dziewiąte wrota (1999), którego akcja toczy się wokół odnalezienia niezwykle cennej, satanistycznej księgi „Dziewięć wrót Królestwa Cieni”.

7. Tess (1979)

Filmy Polańskiego spis - Tess

Adaptacja powieści Thomasa Hardy’ego. To niezwykle przejmująca opowieść o dorastającej w skrajnym ubóstwie i doświadczonej przez los dziewczynie, rozgrywająca się za czasów XIX-wiecznej Anglii. Na oczach widza tytułowa Tess mierzy się z okrucieństwami świata, stykając się z męską agresją i dominacją, krzywdzącymi stereotypami oraz rygorystycznymi konwenansami, a w końcu koniecznością samodzielnego radzenia sobie w obliczu najtrudniejszych problemów.

Tess została obsypana licznymi nagrodami – uzyskała trzy Oscary (najlepsza scenografia, kostiumy, zdjęcia), dwa Złote Globy (najlepszy film zagraniczny, najbardziej obiecująca młoda aktorka), nagrodę BAFTA oraz trzy Cezary. Do niezaprzeczalnych atutów dzieła, obok metaforycznej i pełnej symboli fabuły, należą zachwycające zdjęcia oddające klimat epoki i w realistyczny sposób ukazujące ciężką pracę na roli czy piękne, rozległe krajobrazy. Postać głównej bohaterki wykreowała fenomenalna Nastassja Kinski.

8. Gorzkie gody (Bitter Moon, 1992)

Film r polanskiego - Gorzkie gody

Klasyk kina erotycznego. Podczas morskiej podróży amerykańsko-francuskie małżeństwo – będący na wózku inwalidzkim Oscar (Peter Coyote) i piękna Mimi (Emmanuelle Seigner), nawiązują znajomość z Fioną (Kristin Scott Thomas) oraz Nigelem (Hugh Grant), parą, do której pożycia zaczyna wkradać się rutyna. Otwarty i szczery Oscar przez kolejne wieczory opowiada Nigelowi o swoim zawiłym związku z Mimi, nie szczędząc  przy tym pikantnych szczegółów z ich życia intymnego.

Ich relacja zrodziła się z wielkiej, romantycznej miłości, aby następnie przez okres nienasyconego pożądania, przeistoczyć się w niezdrowy związek, przesiąknięty nienawiścią i wzajemnym okrucieństwem. Historie przytaczane przez Oscara budzą w nowym znajomym żywą fascynację jego żoną.

Gorzkie gody odsłaniają tytułowe, „gorzkie” oblicze miłości, która stopniowo niszczy kochanków, doprowadzając do wzajemnego brutalizmu. Film Polańskiego zdaje się odpowiadać na pytanie o powód okrucieństwa między dwoma, kochającymi się ludźmi, którzy mogą posunąć się do najdrastyczniejszych kroków.

9. Rzeź (Carnage, 2011)

Film Polańskigo - Rzeź

Jeden z najbardziej cenionych filmów Romana Polańskiego mających premierę w ostatnich latach. Rzeź przedstawia spotkanie dwóch małżeństw, które zebrało się, aby porozmawiać o bójce, do której doszło między ich dziećmi. Niepozorna kłótnia wydaje się być jednak jedynie pretekstem do rozegrania tytułowej rzezi.

Z pozoru kurtuazyjni i szanowani Alan (Christoph Waltz) i Nancy (Kate Winslet) oraz Michael (John C. Reilly) i Penelope (Jodie Foster) wraz z gęstniejącą atmosferą i złośliwościami, demaskują swe prawdziwe, skrywane przed resztą świata oblicze. Obraz został nagrodzony m.in. Orłem za najlepszą reżyserię. Film wyróżnia błyskotliwy humor i mistrzowski scenariusz, a także aktorstwo utrzymane na najwyższym poziomie.

10. Autor widmo (The Ghost Writer, 2010)

Roman Polański film- Autor widmo

Scenariusz tego polityczno-szpiegowskiego thrillera powstał na podstawie książki Roberta Harrisa. Pisarz tworzący dla innych w zamian za korzyści majątkowe – ghost writer (w tej roli Ewan McGregor), zostaje wynajęty do stworzenia pamiętników „jako” były premier Wielkiej Brytanii. W trakcie zbierania materiałów i zagłębiania się w pracę mężczyzna znajduje się w coraz większym niebezpieczeństwie, a zagrożone zostaje nawet jego życie.

Film wyróżnia mistrzowska strona techniczna oraz bardzo dobre, sugestywne aktorstwo. Polański za Autora widmo dostał Srebrnego Niedźwiedzia na Festiwalu Berlinale, sześć Europejskich Nagród Filmowych oraz cztery Cezary.

To tylko niektóre wybitne filmy w bogatym dorobku kinowym Romana Polańskiego. Na wyróżnienie zasługują również przesiąknięty psychologizmem i groteską komediodramat Matnia (1966), horror Nieustraszeni pogromcy wampirów (1967), sensacyjny thriller inspirowany stylem dreszczowców Hitchcocka Frantic (1988), osadzony w tematyce satanizmu, mroczny thriller Dziewiąte wrota (1999) z główną rolą Johnny’ego Deppa czy bardziej współczesna produkcja Wenus w futrze (2013) z rewelacyjną Emmanuelle Seigner w obsadzie.

Udostępnij “Top 10 – najlepsze filmy Romana Polańskiego” swoim znajomym.