Top 10 – najlepsze filmy Romana Polańskiego

Polański jest zdobywcą Oscara (wielokrotnie do niego nominowanym), ma na koncie trzy Złote Globy, Złotą Palmę, Srebrnego i Złotego Niedźwiedzia oraz trzy nagrody BAFTA. Oto 10 najlepszych filmów polsko-francuskiego reżysera.

Roman Polański urodził się w Paryżu w 1933 roku, w polskiej rodzinie pochodzenia żydowskiego. W czasie niemieckiej okupacji, jako dziecko ukrywał się poza krakowskim gettem, do którego trafili jego najbliżsi. Po wojnie próbował swoich sił jako aktor na dziecięcych scenach, jednak nie dostał się ani do krakowskiej, ani warszawskiej szkoły aktorskiej, dlatego zdecydował o studiowaniu reżyserii w PWSF w Łodzi. Już w trakcie nauki zdobył rozgłos jako autor etiudy Dwaj ludzie z szafą. A jego fabularny debiut – Nóż w wodzie – zdobył nominację do Oscara. Jednocześnie jednak film z powodów politycznych wzbudził zainteresowanie cenzury, a Polański wyemigrował na Zachód, co rozpoczęło jego wielką światową karierę.

Reżyser zdobył rozgłos nie tylko dzięki swoim dziełom filmowym, ale także z powodu wzbudzających sensację wydarzeniom z życia osobistego. W czasie pobytu w USA ożenił się z początkującą gwiazdą filmową, Sharon Tate, która w 1969 roku, będąc w dziewiątym miesiącu ciąży, została bestialsko zamordowana przez sektę Charlesa Mansona, w willi “Bell Air” w Los Angeles. W 1977 roku Polański został zaś oskarżony o gwałt na nieletniej dziewczynce i, w obawie przed amerykańskim wymiarem sprawiedliwości, opuścił USA. Obecnie jego żoną jest francuska aktorka Emmanuelle Seigner, z którą ma dwoje dzieci.

Filmy Polańskiego można podzielić na dwa główne nurty. Pierwszym z nich to utwory bazujące na tradycyjnym kinie gatunku, drugim zaś typowo europejskie kino autorskie. Znamienne, że w obu wypadkach reżyser decyduje się na artystyczną swobodę i balansowanie na granicach przyjętych konwencji. Zasadniczą cechą kina Polańskiego jest tropienie podświadomych, ciemnych instynktów kierujących ludzkimi działaniami, konstruowanie specyficznego, mrocznego klimatu, a także prowadzenie z widzem swoistej gry.

Najlepsze filmy Romana Polańskiego

1. Chinatown (1974)

Filmy Polańskiego - Chinatown

Amerykański film-noir, nagrodzony Oscarem za najlepszy scenariusz oryginalny dla Roberta Towne’a (nominowany ponadto do niego jeszcze w 10 innych kategoriach), czterema Złotymi Globami i trzema nagrodami BAFTA. W Chinatown niewielką rolę mężczyzny, który podcina głównemu bohaterowi nos zagrał sam Polański.

Akcja Chinatown toczy się w latach trzydziestych w Los Angeles, gdzie Jake Gittes (Jack Nicholson) – prywatny detektyw, zostaje wynajęty przez „fałszywą” panią Mulwray. Po skandalu wokół romansu pana Mulwraya, do Gittesa zgłasza się jego prawdziwa żona, grożąc procesem o zniesławienie. Zaangażowanie pechowego detektywa w sprawę prowadzi go przez morderstwo, korupcję i przekręt dotyczący zaopatrzenia w wodę, prosto do mrocznego sekretu rodziny Mulwray’ów.

Utrzymane w Chandlerowskim duchu Chinatown poprzez ukazanie mrocznej strony Los Angeles, z tytułową dzielnicą na czele, która rządzi się własnymi prawami, porusza temat moralnej degradacji współczesnego człowieka. Film z wybitną obsadą aktorską (w rolach głównych Jack Nicholson, Faye Dunaway i John Huston) w 2008 roku zajął drugie miejsce na liście AIF 10 najlepszych filmów w 10 klasycznych gatunkach filmowych, jako dreszczowiec. Chinatown pozostaje najbardziej znanym obrazem Polańskiego, który otworzył mu drogę do Hollywood.

2. Pianista (The Pianist, 2002)

Polański filmy - Pianista

Dzieło Polańskiego nagrodzone trzema Oscarami – dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (Adrien Brody), najlepszego reżysera (R. Polański) i najlepszego scenariusza adaptowanego (Ronald Harwood). Film przedstawia historię polskiego pianisty pochodzenia żydowskiego – Władysława Szpilmana, który walczy o przeżycie w Warszawie okresu II wojny światowej. Pobyt Szpilmana w warszawskim getcie, jego ucieczka przed osadzeniem w obozie koncentracyjnym oraz stałe ukrywanie się przed agresorami wykazują, jaki wpływ wywiera na człowieku doznanie wojny. Ponadto w Pianiście spotykamy się z wieloma ludzkimi postawami względem okupantów oraz prześladowanych – często przyjmowane stanowiska zostają wyzbyte z resztek człowieczeństwa.

Na wielkie uznanie zasługują zdjęcia Pawła Edelmana oraz muzyka autorstwa Wojciecha Kilara, które potęgują wzruszenie widza okrutnym losem, jaki spotkał artystę. Film jest ekranizacją wspomnień Władysława Szpilmana – Polański tymi słowami wyjaśniał własne poruszenie historią wybitnego pianisty: „Była to historia, której szukałem: mimo zgrozy, niosła za sobą pozytywne przesłanie i była pełna nadziei. Być może dlatego jego historia wydaje się tak poruszająca i prawdziwa. Szpilman opisuje realia tamtego okresu z zaskakującym obiektywizmem, który wydaje się niemal chłodny i naukowy. W jego książce są dobrzy i źli Polacy, dobrzy i źli Żydzi, dobrzy i źli Niemcy.”

3. Lokator (Le locataire, 1976)

Top 10 filmów Polańskiego - Lokator

Lokator opowiada historię Trelkovsky’ego (w tej roli Roman Polański) – imigranta wynajmującego mieszkanie we Francji, w którym próbowała popełnić samobójstwo poprzednia lokatorka Simone Choule. Po czasie Trelkovsky zaczyna podejrzewać sąsiadów o spisek przeciwko niemu, którzy zdają się dążyć do tego, aby on również targnął się na swoje życie.

Lokator pozostaje pośród tych niedocenionych obrazów Romana Polańskiego. Film cechuje genialnie zbudowane napięcie, które narasta niespiesznie, podobnie jak paranoja, w którą popada główny bohater. W Lokatorze szczegółowo obserwujemy wzajemne oddziaływanie na siebie ludzi, którzy dążąc do upadku drugiej osoby, manipulują i szydzą. Brak tolerancji ze strony otoczenia i związane z tym prześladowania, prowadzą do odosobnienia jednostki, która w osamotnieniu pogrąża się w coraz większy obłęd. Film jest studium ludzkiej psychiki – kruchej i będącej w stałym niebezpieczeństwie.

4. Wstręt (Repulsion, 1965)

Ranking filmów Polańskiego - Wstręt

Film, za który Polański uzyskał na Berlinale Nagrodę Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej oraz Srebrnego Niedźwiedzia. Wstręt przedstawia paranoiczny lęk Carol Ledoux przed mężczyznami, a także analizuje z wielką dokładnością obłęd, w który zagłębia się bohaterka. Wielka rola Catherine Deneuve, symboliczne rekwizyty, freudowskie odwołania oraz przeraźliwa muzyka czynią z filmu świetny dramat psychologiczny uwielbiany przez widzów.

5. Nóż w wodzie (1961)

Roman Polański filmy - Nóż w wodzie
Pierwszy pełnometrażowy film Polańskiego. Historia małżeństwa – Andrzeja (Leon Niemczyk) i Krystyny (Jolanta Umecka) – podróżującego na Mazury, zatrzymanego przez młodego autostopowicza (Zygmunt Malanowicz), który dołącza do planowanego rejsu jachtem, prezentuje zaciętą walkę o dominację, której przyczyną jest kobieta, ale również – rywalizacja dojrzałości z młodością.

6. Dziecko Rosemary (Rosemary’s Baby, 1968)

Filmy Polańskiego lista -Dziecko Rosemary

Głośny horror Polańskiego przesiąknięty fascynacją reżysera okultyzmem. Tytułowa Rosemary Woodhouse (Mia Farrow) i jej młody małżonek zaprzyjaźniają się ze starszymi sąsiadami – Minnie (Ruth Gordon) i Romanem Castevetami. Gdy Rosemary niespodziewanie zachodzi w ciążę, zaczynają nękać ją koszmary z udziałem demona, który dokonuje na niej gwałtu.

Ponadto kobieta odczuwa ogromne bóle i niepokój, jej stan zdrowia ulega stałemu pogorszeniu, a polecony przez Minnie ginekolog Sapirstein radzi jedynie spożywać przygotowane przez sąsiadkę sekretne napoje. W zrozumieniu swego stanu oraz podejrzanego zachowania otaczających ludzi okazuje się pomocna tajemnicza księga, o której mówił tuż przed śmiercią przyjaciel Rosemary… Ślady prowadzą bohaterkę wprost do satanizmu.

Dziecko Rosemary wywarło duży wpływ na kształtowanie się późniejszych horrorów z okultyzmem i satanizmem w tle. Polański w swojej twórczości wielokrotnie odwoływał się jeszcze do tej tematyki, np. w filmie Dziewiąte wrota (1999), którego akcja toczy się wokół odnalezienia niezwykle cennej, satanistycznej księgi „Dziewięć wrót Królestwa Cieni”.

7. Tess (1979)

Filmy Polańskiego spis - Tess

Losy tytułowej Tess (Nastassja Kinski) są niezwykle przejmujące – dziewczyna żyje w ubóstwie, cierpi z powodu miłości, wystawiona zostaje na krytykę ze względu na stereotypy obecne w XIX-wiecznej Anglii. Gdy zdarza się szansa na prawdziwą miłość, Tess traci ją z powodu „niezawinionej winy”. Młoda bohaterka dźwiga na swoich barkach ogromny ciężar cierpienia, żalu oraz doświadczenia rozumianego w tym mniej pozytywnym wydźwięku.

Tess została obsypana licznymi nagrodami – uzyskała trzy Oscary (najlepsza scenografia, kostiumy, zdjęcia), dwa Złote Globy (najlepszy film zagraniczny, najbardziej obiecująca młoda aktorka), nagrodę BAFTA oraz trzy Cezary.

8. Gorzkie gody (Bitter Moon, 1992)

Film r polanskiego - Gorzkie gody

Podczas morskiej podróży amerykańsko-francuskie małżeństwo – będący na wózku inwalidzkim Oscar (Peter Coyote) i piękna Mimi (Emmanuelle Seigner), nawiązują znajomość z Fioną (Kristin Scott Thomas) i Nigelem (Hugh Grant) – parą, do której pożycia zaczyna wkradać się rutyna. Otwarty i szczery Oscar przez kolejne wieczory opowiada Nigelowi o swoim zawiłym związku z Mimi, nie szczędząc pikantnych szczegółów – ich relacja zrodziła się z wielkiej, romantycznej miłości, aby następnie przez okres nienasyconego pożądania, przeistoczyć się w niezdrowy związek, przesiąknięty nienawiścią i wzajemnym okrucieństwem. Historie przytaczane przez Oscara, budzą w nowym znajomym żywą fascynację jego żoną.

Gorzkie gody odsłaniają „gorzkie” oblicze miłości, która stopniowo niszczy kochanków, doprowadzając do wzajemnego brutalizmu. Film Polańskiego zdaje się odpowiadać na pytanie o powód okrucieństwa między dwoma, kochającymi się ludźmi, którzy mogą posunąć się do najdrastyczniejszych kroków.

9. Rzeź (Carnage, 2011)

Film Polańskigo - Rzeź

Jeden z najbardziej cenionych filmów Polańskiego stworzonych w ostatnich latach. Rzeź przedstawia spotkanie dwóch małżeństw, które zebrało się, aby porozmawiać o bójce, do której doszło między ich dziećmi. Dziecięca awantura wydaje się być jednak jedynie pretekstem do rozegrania tytułowej rzezi. Z pozoru kurtuazyjni i szanowani Alan (Christoph Waltz) i Nancy (Kate Winslet) oraz Michael (John C. Reilly) i Penelope (Jodie Foster) wraz z gęstniejącą atmosferą i złośliwościami, pokazują swą prawdziwą, skrywaną przed wszystkimi, twarz. Obraz został nagrodzony m.in. Orłem za najlepszą reżyserię.

10. Autor widmo (The Ghost Writer, 2010)

Roman Polański film- Autor widmo

Pisarz tworzący dla innych w zamian za korzyści majątkowe – ghost writer (Ewan McGregor), zostaje wynajęty do stworzenia pamiętników „jako” były premier Wielkiej Brytanii. W trakcie zbierania materiałów i zagłębiania się w pracę, Widmo zaczyna być w coraz większym niebezpieczeństwie. Polański za Autora widmo dostał Srebrnego Niedźwiedzia na Berlinale, sześć Europejskich Nagród Filmowych oraz cztery Cezary.

Udostępnij “Top 10 – najlepsze filmy Romana Polańskiego” swoim znajomym.