10 najsłynniejszych filmów z utworami Ennio Morricone

Ennio Morricone

„Piękno rzeczy śmiertelnych mija, lecz nie piękno sztuki” – to słowa spisane przez Leonarda Da Vinci. Ciężko jest żegnać artystów, którzy stali się legendą jeszcze za życia. Kompozytor Ennio Morricone odszedł 6 lipca 2020 roku w Rzymie, pozostawiając po sobie niezapomniane melodie i motywy z ponad pięciuset filmów. W myśl powyższej sentencji dorobek włoskiego geniusza i pamięć o nim będą trwały wiecznie. Oto subiektywny wybór dziesięciu produkcji z najpiękniejszą muzyką maestra.

Najlepsze filmy z muzyką Ennio Morricone

 

1. Dolarowa Trylogia (Dollars Trilogy, reż. Sergio Leone, 1964-66)

Ennio Morricone najsłynniejsze utwory Dolarowa trylogia

Dolarowa Trylogia to kultowy cykl spaghetti westernów Sergio Leone, na który składają się: Za garść dolarów (1964), Za kilka dolarów więcej (1965) oraz Dobry, zły i brzydki (1966). Centralną figurą tych filmów jest ubrany w charakterystyczne poncho i palący cygaro bezimienny rewolwerowiec grany przez Clinta Eastwooda.

To właśnie dzięki Dolarowej Trylogii światowa publiczność odkryła talent włoskiego kompozytora. Ennio Morricone perfekcyjnie oddał łotrzykowski i agresywny charakter poszczególnych westernów za pomocą dynamicznych, prostych do zanucenia melodii wygrywanych na takich instrumentach muzycznych jak drumla, flet, gitara elektryczna czy trąbka oraz wzbogaconych o efekty dźwiękowe – bicie dzwonów, smagnięcia biczem, ludzkie pogwizdywanie czy wycie kojota.

2. Dawno temu w Ameryce (Once Upon a Time in America, reż. Sergio Leone, 1984)

Intrygujące, wielowątkowe arcydzieło kina. Sergio Leone podarował nam obraz przenoszący wprost do świata mafijnych struktur i ich historii. Dawno temu w Ameryce z niezapomnianą kreacją Roberta De Niro to opowieść o gangsterze, który trzydzieści lat po prohibicji powraca na Manhattan. Dzięki wspomnieniom bohatera zapoznajemy się z jego niezwykłą historią i Ameryką okresu wielkich przemian.

Ennio Morricone utwory - Dawno temu w Ameryce

To jedna z najwybitniejszych i najlepiej rozpoznawalnych ścieżek dźwiękowych maestra Morricone. Jest ona także pięknym zwieńczeniem jego magicznej współpracy z wielkim Sergio Leone. Co ciekawe włoski kompozytor uznał Dawno temu w Ameryce za najlepszy film Sergia. Swą muzyką artysta zabiera nas w niespieszną, liryczną podróż poprzez mgły i migoczące wspomnienia dzieciństwa. Ennio Morricone genialnie oddał główne tematy tego dzieła jak na przykład tęsknotę za nieodwracalnie minioną młodością. W pamięć zapada również piękny motyw „Deborah” czy cudowne, oniryczne melodie wygrywane na fletni Pana.

W swojej autobiografii maestro żywo wspominał pracę nad Dawno temu w Ameryce: „Udało mi się zawrzeć w muzyce nieoczywiste i niemal niewyczuwalne punkty synchronizacji, będące jednak kluczowymi dla podkreślenia niektórych przeskoków czasowych, na przykład spotkania po latach Noodlesa z przyjacielem w barze Grubego Moe”.

3. Misja (The Mission, reż. Roland Joffé, 1986)

Ennio Morricone muzyka filmowa - Misja

Nagrodzony Złotą Palmą poruszający film o zmazaniu winy i duchowym odrodzeniu się. Rzecz dzieje się w XVIII wieku w Ameryce Południowej. Jezuita o. Gabriel (Jeremy Irons) podejmuje wyprawę w głąb dżungli z misją krzewienia wiary w Jezusa Chrystusa wśród Indian z plemienia Guarani. Razem z nim „w górę wodospadów” wędruje były handlarz niewolnikami i bratobójca, Rodrigo Mendoza (Robert De Niro), który za pokutę dźwiga ciężką zbroję i miecz. Udaną działalność misyjną jezuitów w indiańskiej wiosce burzy nabycie hiszpańskiej kolonii przez Portugalczyków…

Soundtrack do Misji stanowi jedno z największych osiągnięć Ennio Morricone, który sam nazwał swoje dzieło „prawdziwym cudem” i został za nie nominowany do Oscara. Co ciekawe, kiedy maestro po raz pierwszy obejrzał Misję jeszcze w wersji nieudźwiękowionej, stwierdził, iż obraz ten jest tak piękny, że ilustracja muzyczna jego autorstwa może go zniszczyć i… skapitulował!

Należy dodać, że muzyka w Misji to nie tylko zachwycające niebiańskimi dźwiękami i śpiewem chóru tło dla rozgrywającej się akcji, ale i istotny element fabuły. Scena, w której o. Gabriel gra na oboju i tym samym odpiera atak początkowo wrogo nastawionych do niego Indian, przekonuje, że muzyka może okazać się pożytecznym medium na drodze ku integracji różnych narodowości, wyznań i kultur.

4. Nienawistna ósemka (The Hateful Eight, 2015)

Filmy z muzyką Ennio Morricone - Nienawistna ósemka

„Ennio Morricone jest moim ulubionym kompozytorem. Kiedy mówię „kompozytorem”, chcę go postawić obok Mozarta, Beethovena, Schuberta” – wyznał Quentin Tarantino. Reżyser Pulp fiction wielokrotnie umieszczał w ścieżkach dźwiękowych swoich filmów dzieła Morricone, jednak dopiero Nienawistna ósemka spełniła jego marzenie o oryginalnym soundtracku napisanym przez maestra specjalnie do jego produkcji.

Nienawistna ósemka to nowe spojrzenie na gatunek westernu. Film przedstawia historię łowców głów, którzy poszukując schronienia przed zamiecią śnieżną trafiają do Wyoming. Jak to często bywa w kinie Tarantino, bohaterowie niespodziewanie zostaną wplątani w splot nietypowych i krwawych zdarzeń.

Muzyka Ennio Morricone do Nienawistnej ósemki hipnotyzuje i urzeka niepowtarzalnym klimatem. Kompozycje są niespieszne, przygnębiające, a czasami wywołujące niepokój. Można w nich usłyszeć nutę oniryzmu czy zbliżające się zagrożenie. To zdecydowanie jedno z najpiękniejszych filmowych dzieł maestra, nagrodzone jedynym Oscarem. Interesujące jest, że Akademia przyznała statuetkę dla Morricone 9 lat po wyróżnieniu go Nagrodą Honorową.

5. Cinema Paradiso (Nuovo cinema Paradiso, reż. Giuseppe Tornatore, 1988)

Muzyka filmowa Ennio Morricone - Kino Paradiso

Cinema Paradiso to list miłosny Giuseppe’ego Tornatorego do X muzy. Film jest nostalgiczną opowieścią o pewnym starym kinie we włoskim miasteczku Giancaldo. Główny bohater, chłopiec o imieniu Toto (Salvatore Cascio), zaprzyjaźnia się z pracującym w nim operatorem, Alfredo (Philippe Noiret). Zafascynowany magią ruchomych obrazów Toto po latach zostaje sławnym reżyserem filmowym (Jacques Perrin).

Cinema Paradiso był projektem inicjującym wieloletnią i harmonijną współpracę Morricone i Tornatorego. Jak uzasadniał swój udział w tej produkcji kompozytor: „Przedstawienie na ekranie historii kina poprzez ocenzurowane przez lokalnego księdza sceny pocałunków wydało mi się genialnym pomysłem […]. I natychmiast opracowałem temat kina Cinema Paradiso”.

Ciekawostką jest fakt, że niektóre linie melodyczne do filmu, w tym słynny Love Theme, skomponował syn maestra, Andrea Morricone.

6. Nietykalni (The Untouchables, reż. Brian De Palma, 1987)

Utwory Ennio Morricone Nietykalni

Nietykalni to kolejna klasyka dzieł gangsterskich, w których możemy usłyszeć kompozycje Ennio Morricone. Film Briana De Palmy przenosi nas do Ameryki lat 30. ubiegłego stulecia, gdzie zapoznajemy się z historią chicagowskiego gangstera Ala Capone. Kontekst tej opowieści tworzą nielegalny handel alkoholem oraz policyjne zmagania z mafią. W obsadzie znaleźli się m.in. Robert De Niro, Sean Connery czy Kevin Costner.

Muzyczna ilustracja Ennio Morricone do Nietykalnych jest bardziej dynamiczna, jeśli porównamy ją z chociażby kompozycjami do Dawno Temu w Ameryce. To partie pełne triumfu i energii. Jest to jeden z najlepiej rozpoznawalnych motywów maestro w kinie gangsterskim. Jego muzyka uzyskała nominację do Nagrody Akademii.

7. 1900: Człowiek legenda (La leggenda del pianista sull’oceano, reż. Giuseppe Tornatore, 1998)

Baśniowa opowieść o człowieku, który „nie istniał dla świata”. Urodził się i został pozostawiony sam sobie 1 stycznia 1900 roku na pokładzie ekskluzywnego statku pasażerskiego kursującego pomiędzy Europą a Stanami Zjednoczonymi. Odnaleziony i wychowany przez pracownika okrętowej kotłowni (Bill Nunn) „Tysiąc Dziewięćset” (Tim Roth), jak wołają na głównego bohatera członkowie załogi, okazuje się genialnym pianistą. Jego legenda dociera na ląd, jednak mężczyzna nie potrafi porzucić życia na otwartych wodach oceanu nawet w imię miłości…

Top 10 filmów z muzyką Ennio Morricone - 1900 - Człowiek Legenda

Stworzenie ścieżki dźwiękowej do filmu 1900: Człowiek legenda stanowiłoby twardy orzech do zgryzienia dla każdego kompozytora. „Miałem napisać »muzykę, której nikt nigdy nie słyszał«, jak mawiał Peppuccio [Giuseppe Tornatore], opisując ją słowami Alessandra Baricco, autora opowiadania, na którego kanwie powstał film. Niewątpliwie piękne zdanie… ale co zrobić, jeśli to ty masz skomponować taką melodię?” – wspominał w swojej autobiografii Ennio Morricone. Na szczęście reżyser powierzył tę misję we właściwe ręce, czego najlepszym dowodem jest scena muzycznego pojedynku między bohaterem a legendarnym czarnoskórym pianistą jazzowym, Jellym Roll Mortonem (Clarence Williams III). „To szczyt wirtuozerii w wykonaniu cudownej Gildy Buttà” – mówił Morricone o utworze, dzięki któremu Tysiąc Dziewięćset pokonuje swojego przeciwnika. „Nałożyliśmy w nagraniu wybrane fragmenty, aby uzyskać brzmienie kilku fortepianów w jednym, a sprawny montaż Peppuccia dał przekonujący efekt”.

8. Frantic (reż. Roman Polański, 1988)

10 najsłynniejszych filmów z muzyką Ennio Morricone Frantic

Sensacyjny thriller Romana Polańskiego, który wprowadza nas w duszny świat pozorów, intryg i groteski. Frantic opowiada o niezwykłych losach statecznego Amerykanina, który wraz z żoną przybywa do Paryża w celach służbowych. Zmęczone podróżą małżeństwo zatrzymuje się w jednym z ekskluzywnych hoteli. Na miejscu odkrywają, że ich walizka została podmieniona. Wkrótce żona Richarda Walkera znika w niewyjaśnionych okolicznościach, a on sam nie mogąc liczyć na pomoc policji, musi rozwikłać tajemnicę jej zaginięcia. Emocjonujący duet stworzyli tu Harrison Ford i Emmanuelle Seigner w roli Michelle (prywatnie partnerka Romana Polańskiego).

Kompozycje Ennio Morricone ilustrujące Frantic doskonale oddały marazm głównego bohatera. To melodie budujące napięty klimat pułapki, w jaką zapętla się Richard, ale też oddające romantyczną atmosferę paryskich ulic za sprawą wprowadzenia akordeonu. „To policyjny thriller, w którym postanowiłem zastosować odgórny harmoniczny schemat i przeplatać go różnymi środkami. W muzyce zestawiałem różne elementy, jak swego czasu w piosence Invenzione per John, ale całość była bardziej skomplikowana […]. We Franticu było to mniej ewidentne i mogło to wyłapać tylko ucho eksperta” – wspominał maestro.

9. Malena (Malèna, reż. Giuseppe Tornatore, 2000)

Ennio Morricone filmy Malena

Poruszające, nietuzinkowe dzieło włoskiej kinematografii, które w piękny sposób opowiada o dojrzewaniu, tłumionych emocjach i dramacie kobiety ograniczonej nienasyconym spojrzeniem mężczyzn. Rzecz dzieje się w sycylijskim miasteczku, gdzie przybywa piękna Malena (Monica Belluci). Kobieta staje się obiektem westchnień i obsesji 13-letniego Renato Amoroso. Chłopak przygląda się tragicznym losom Maleny z perspektywy młodzieńczej fascynacji. Jak się okazuje, owo doświadczenie stanowi dla Renato właściwą inicjację w dorosłość.

Nostalgiczna muzyka maestro w Malenie wzrusza i odsyła do uczucia tęsknoty, młodzieńczego wigoru, a także niezrealizowanych marzeń. Ennio Morricone uzyskał za nią nominację do Nagrody Akademii. W swojej autobiografii wyjaśnił, dlaczego Malena jest ważną produkcją w jego dorobku: „Jestem blisko związany z tym filmem niezależnie od nominacji, ponieważ podejmuje on ważny i trudny temat sytuacji kobiet. Naturalnie Tornatore przedstawił filmową opowieść, ale ile razy – w przeszłości i obecnie – kobiety doświadczały i doświadczają dyskryminacji w męskim, szowinistycznym świecie? Często. Za często. Zwłaszcza we Włoszech, gdzie ocenia się je bezlitośnie, bo tak jest wygodnie, bo można wtedy pokazać, że w społecznej hierarchii plasują się daleko za mężczyznami. Nienawidzę takiego myślenia”.

10. Karol. Człowiek, który został papieżem i Karol. Papież, który pozostał człowiekiem (Karol, un uomo diventato Papa i Karol, un Papa rimasto uomo, reż. Giacomo Battiato, 2005-2006)

Karol. Człowiek, który został papieżem (2005) i Karol. Papież, który pozostał człowiekiem (2006) to międzynarodowe produkcje o Janie Pawle II, w którego rolę wcielił się Piotr Adamczyk. Pierwsza część stanowi o niełatwym życiu Karola Wojtyły do momentu wybrania go na głowę Kościoła rzymskokatolickiego. Druga – ukazuje lata jego niezwykłego pontyfikatu.

10 filmów z muzyką Ennio Morricone Karol, człowiek który został papieżem

Soundtrack do filmów o papieżu Polaku zdradza szczególne umiłowanie Ennio Morricone do muzyki mistycznej, które zakiełkowało w nim podczas nauki w Akademii Muzycznej św. Cecylii w Rzymie. Jak opowiadał maestro: „Studiowałem śpiew gregoriański z autentycznym zapałem i po latach doszedłem do wniosku, że odegrał kluczową rolę nie tylko w naszej historii [kultury Zachodu], ale i w mojej osobistej historii jako kompozytora. Możliwe, że stąd wywodzi się moje zainteresowanie śpiewem religijnym i w konsekwencji muzyką sakralną”.

Ranking przygotowały: Paula Apanowicz i Kinga Redlińska

Udostępnij “10 najsłynniejszych filmów z utworami Ennio Morricone” swoim znajomym.

Literatura:

Morricone Ennio, Moje życie, moja muzyka: autobiografia, rozm. De Rosa Alessandro, przeł. [z wł.] Dyjas-Fezzi Karolina, Kraków: Mando-WAM, 2018.