“Seks, kłamstwa i kasety video” – pożądanie, zdrada i taśmy prawdy

Tytuł: “Seks, kłamstwa i kasety video”

Tytuł oryginalny: “Sex, Lies and Videotape”

Rok premiery: 1989

Reżyseria: Steven Soderbergh

Obsada: James Spader, AndieMacDowell, Peter Gallagher, Laura San Giacomo

Lata dziewięćdziesiąte były złotym okresem dla amerykańskiego kina niezależnego. Chociaż produkcje obfitujące w specjalne efekty wciąż cieszyły się popularnością, część widowni szukała ukojenia w kameralnych filmach opartych na przyziemnych historiach. W 1989 roku na Festiwalu w Cannes odbyła się premiera produkcji pt. „Seks, kłamstwa i kasety video”. Sukces fabularnego debiutu Stevena Soderbergha wywarł ogromny wpływ na rozwój i znaczenie niezależnego kina. „Seks, kłamstwa i kasety video” podejmowały kwestie miłości, przyjaźni, seksu i istoty szczęścia w ludzkim życiu.

„Seks, kłamstwa i kasety video” – wielki sukces niepozornego filmu

Jurorzy Festiwalu Filmowego w Cannes przyznali w 1989 roku „Złotą Palmę” dla „Seks, kłamstwa i kastety video”. Również zebrani na specjalnym pokazie kinomani byli oczarowani dojrzałością debiutu Soderbergha. Z czasem jego dzieło pokochali widzowie na całym świecie. Wyprodukowany za zaledwie milion dolarów film, zarobił ponad trzydzieści sześć milionów. Okazało się, że kameralne kino jest w stanie przynieść spory zysk, co w niedługim czasie dało szansę zaistnieć takim twórcom jak Richard Linklater albo Kevin Smith. Prężnie działający w latach osiemdziesiątych David Lynch czy Jim Jarmusch (szczególnie jego „Nieustające wakacje”) również dołożyli dużą cegiełkę w kwestii przemian zachodzących w amerykańskiej kinematografii.

„Seks, kłamstwa i kasety video” – małżeństwo bez miłości

Film ilustruje losy czwórki bohaterów. Młode małżeństwo: Ann Bishop Mullany (Andie MacDowell) i Johna Mullany’ego (Peter Gallagher) przeżywa poważny kryzys. John romansuje z Cynthią Bishop (Laura San Giacomo) – siostrą żony. W mieście pojawia się dawny przyjaciel mężczyzny – Graham Dalton (James Spader). Dalton próbuje zacząć życie na nowo w Baton Rouge. Pojawienie się niespodziewanego gościa zmienia losy pozostałej trójki. Graham zajmuje się przeprowadzaniem intymnych rozmów z kobietami. Na początku na osobiste zwierzenie decyduje się Cyntiha, poźniej również nieśmiała Ann, która od początku jest zafascynowana znajomym męża. John i Cynthia nie posiadają kręgosłupa moralnego. Ann i Graham są zagubieni, samotni, poszukujący miłości. Cała czwórka żyje w świecie nieustających kłamstw.

„Seks, kłamstwa i kasety video” – ogień i woda

Klimat, sposób prowadzenia kamery, budząca niepokój muzyka, to wszystko nadaje odpowiedni nastrój dziełu Soderbergha. Niektóre ujęcia mogą przypominać nawet bardziej dokument niż film fabularny. Jest to świadomy zabieg reżysera, który pragnął wiernie odzwierciedlić realia młodych dorosłych. „Seks, kłamstwa i kasety video” podobnie jak chociażby książki Jaya Mcinerney’a oddają ducha szybkich i bezwzględnych lat osiemdziesiątych. John określa siebie jako człowieka sukcesu, mężczyznę posiadającego pozycję, wygląd, pieniądze. Mullany jest uzależniony od adrenaliny, którą dodatkowo zapewnia mu romans z Cynthią, a fakt, że jest ona siostrą jego żony, tylko bardziej go nakręca. Zapatrzony w siebie John nie stara się słuchać Anny, Cynthii czy Grahama. Jedynie w momentach konfliktowych (podejrzewanie żony o zdradę, wściekłość, gdy dowiaduje się o intymnych zwierzeniach Cynthii dla Grahama) próbuje prowadzić dialog.

Wszystko jednak sprowadza się do urażonej dumy mężczyzny, który chce mieć wszystkich pod kontrolą. Zupełnym przeciwieństwem Johna jest Graham. Dalton znajduje wytchnienie w słuchaniu innych i analizowaniu ich zachowań. Mężczyzna niechętnie ukazuje swoją prywatną stronę. Graham jest delikatny, subtelny, daleko mu do porywczego Johna. Również obie siostry są jak ogień i woda. Cynthia jest pewną siebie kobietą, femme fatale, która dla własnej przyjemności rani nawet własną siostrę. Ann to krucha osoba, szukająca wsparcia, zaufania i prawdziwej miłości.

„Seks, kłamstwa i kasety video” – przełom dla aktorów

Udział w filmie okazał się dla aktorów momentem przełomowym w ich karierze. Andie MacDowell wcześniej grała drugoplanowe role np. w „Ogniach św. Elma”. Z początku reżyser widział zupełnie inną aktorkę jako Ann, ale dzięki udanym przesłuchaniom MacDowell dostała angaż. Sukces dzieła Soderbergha sprawił, że kariera aktorki nabrała tempa, a w latach dziewięćdziesiątych MacDowell stała się jedną z ikon komedii romantycznych: najlepszym przykładem są „Cztery wesela i pogrzeb”. Laura San Giacomo przed 1989 rokiem występowała głównie w teatrze oraz zaliczyła małe epizody w serialach telewizyjnych np. w „Policjanci z Miami”. Aktorka jako Cynthia przykuła uwagę krytyków i już rok później Giacomo wystąpiła m.in. w kultowym „Pretty Woman”. Peter Gallagher w odróżnieniu od pozostałych członków obsady nie otrzymał żadnej nagrody ani nawet nominacji za swoją kreację, ale łatka hollywoodzkiego przystojniaka przylgnęła do niego na lata.

Młodsi odbiorcy mogli kojarzyć go przede wszystkim z kreacji Sandy’ego Cohena w serialu „Życie na fali”, gdzie tym razem Gallagher zagrał pozytywną postać, człowieka o wielkim sercu i poczuciu humoru. James Spader w przeciwieństwie do reszty obsady w 1989 roku cieszył się już statusem gwiazdy. Spader najczęściej wcielał się w rolę wyalienowanych, zbuntowanych młodzieńców na przykład w „Gang Tuff”. Małym odstępstwem była kreacja Ripa w „Mniej niż zero”. Spader poprzez udział w dziele Soderbergha w końcu zerwał z siebie łatkę rozmarzonego licealisty, kreacja Grahama Daltona otworzyła przed aktorem nowe drzwi. Przez kilka kolejnych lat Spader na ekranie będzie prezentował postacie zagubionych, wrażliwych mężczyzn, którzy zostają wplątani w seksualną intrygę („Biały pałac”, „Zły wpływ”, „Crash: Niebezpieczne pożądanie”).

„Seks, kłamstwa i kasety video” – definicja pokolenia X

Chociaż kasety video już dawno odeszły do lamusa, podobnie jak kamera używana przez Grahama, to problemy z którymi borykają się bohaterowie wciąż są aktualne. Steve Soderbergh w swoim dziele gorzko zobrazował cele, pragnienia i bolączki pokolenia X: pogoń za pieniędzmi, rozwiązłość, samotność, poszukiwanie siebie. Podobno reżyser napisał scenariusz w zaledwie osiem dni. Postacie były luźno wzorowane na przeżyciach twórcy i jego znajomych.

Soderbergh w późniejszym okresie miał na koncie kilka istotnych klap, by z czasem powrócić w glorii chwały kręcąc „Co z oczu, to z serca”. Amerykański narodowy rejestr filmowy w 2006 roku wpisał debiut Stevena Soderbergha na listę produkcji znaczących kulturowo, historycznie lub estetycznie. Trudno się nie zgodzić z takim wyborem, gdyż „Seks, kłamstwa i kasety video” to film wyjątkowy pod wieloma względami. Tutejsi bohaterowie to postacie z krwi i kości.

Ocena filmu:

8/10